دی ۱۸۱۳۹۲
 

گزارشی از طراحی، تدوین و

آمـاده سازی دانشـنامه امام رضاعلیه‌السلام

مقدمه

علی بن موسی الرضاعلیه‌السلام، از نسل آخرین پیامبر‌خداصلی الله علیه و آله و سلم است که دانش، بینش، منش، معنویت، شخصیت و سلوک او به تمام معنا خدایی بود. وقتی در برابر پروردگارش به عبادت می‌ایستاد و یا پیشانی بر خاک می‌سایید، غرق در خضوع و خشوع می‌گشت و روح خدایی‌اش به سوی حضرت پروردگار صعود می‌کرد. هنگامی که با خداوند راز و نیاز و مناجات می‌کرد، چنان خالصانه، عاشقانه و با همه وجودش با او سخن می‌گفت که بی‌تردید نمی‌توان حتی اندکی از آن را به تصویر کشید. عظمت و بزرگی آن حضرت تنها در اخلاص و ارتباط خاص با خدا نیست، بلکه در همزیستی با مردم و زندگی با آنان است. مردم‌دوست، مردم‌دار، عدالت‌مدار و الگوی انسانی کامل و شایسته بود.

علم و دانش ناپیداکرانه‌اش در عرصه‌های پرشماری از قبیل، فقه، کلام، ادیان، طب، طبیعت‌شناسی و… به قدری عظیم و بی‌کران بود که دوست و دشمن فروتنانه از آن به بزرگی یاد می‌کردند و در مسیر هجرت آن حضرت، مردمان آن روزگار از آن بهره می‌بردند. چون به نیشابور، شهر عالمان و فرهیختگان و محققان، رسید ، هزاران نفر از دانش‌طلبان و حق‌جویان از سر شور و شوق و شیدایی برای زیارت و بهره‌گیری از دانش حضرت به استقبالش شتافتند و قلم‌ها و دوات‌ها را آماده ساختند تا عالم آل‌محمدصلی الله علیه و آله و سلم، سخنی بگوید و یا نکته‌ای بپردازد تا با گوش جان آن را بشنوند و با قلم طلا آن را بنویسند. از این رو، باید گفت که حضور هزاران نفر با قلم برای نگاشتن سخن ایشان در میان استقبال کنندگان، از صفحه‌های زرین تاریخ اسلام است. ابر مهربانی و رحمت آن حضرت به اندازه‌ای پهناور بود که نه تنها آدمیان از سایه‌سار آن بهره‌ها و لذت‌ها می‌بردند بلکه بر سر حیوانات نیز سایه انداخته بود، تا آنجا که آن بزرگوار در میان مردم و گروهی از شاعران به ضامن آهو شهره گشت.

اما او تنها با مردم مهربان نبود، بلکه همواره در پی آن بود که بساط ستم را برچیند و عدالت را در همه¨ جامعه¨ اسلامی بگستراند و در این راه پرپیچ و خم که سنگلاخ‌های فراوان داشت و پیمودن آن بسی دشوار بود و بهای گزافی می‌طلبید، مردانه به میدان آمد و با تکیه و توکل به خد‌ا و معنویت بی‌کرانش هرگز از پای ننشست و به گونه‌ای توصیف‌ناپذیر شکیبایی ورزید و برای آگاه کردن مردم از واقعیت‌های جامعه¨ آن روزگار بسیار کوشید.

او امامی بود که برای استوار‌سازی معارف بلند اسلام ناب محمدی و در راه ستیز مردانه و مبارزه¨ بی‌امان با کژی‌ها و بدعت‌ها هرگز تردیدی به خود راه نمی‌داد و به گونه‌ای عمل کرد که بزرگ‌ترین طراحی‌های عباسیان و دیگر صاحبان َزر و زور و تزویر را نقش بر آب کرد. امامی بود که با گفتار و رفتارش در پی استوارسازی عدالت، گسترانیدن معنویت و آگاه‌سازی مردم از حقیقت‌ها و فضیلت‌ها بود؛ حقیقت‌ها و فضیلت‌هایی که پس از رحلت پیامبر اسلامصلی الله علیه و آله و سلم کوشش‌های فراوانی برای از بین بردن و یا منحرف ساختن آن‌ها شده بود.

پژوهندگان، ادیبان و شاعران آثار گرانقدری درباره¨ آن حضرت از خود به یادگار گذاشته‌اند که به حق در خور تحسین و شایسته¨ ارج نهادن است، اما هنوز تا رسید ن به مقصود فاصله¨ بسیار دارد.

دانشنامه¨ امام رضاعلیه‌السلام در پی تبیین جامع، صحیح و کارآمد فرهنگ رضوی و ساماندهی به سبک دانشنامه‌ای مطالب متنوع و پراکنده‌ای است که در طی قرن‌ها و در مکان‌های مختلف نویسندگان درباره¨ امام رضاعلیه‌السلام نوشته اند. همچنین معرفی جامع و رسای مجموعه¨ کتب و آثار مختلفی که درباره¨ آن حضرت نوشته شده، به‌ویژه نسخه‌های خطی که دستیابی به آن‌ها حتی برای پژوهشگران دشوار است و معرفی شخصیت‌هایی که از اصحاب امام رضاعلیه‌السلام بوده‌اند یا از امام رضاعلیه‌السلام روایت نقل کرده‌اند یا آن حضرت درباره¨ آنان فرمایشی فرموده است، بخش‌های دیگر دانشنامه را تشکیل می‌دهد.

دانشنامه¨ امام رضاعلیه‌السلام به سفارش بنیاد بین المللی امام رضاعلیه‌السلام بعد از مراحل تکمیل زیر ساخت ها، فیش برداری مدخل یابی و مدخل‌گزینی و مستند سازی مدخل ها از تاریخ ۱۱/۱۲/۱۳۹۲ رسماً شروع به تالیف مقالات دانشنامه نمود که بحمدالله جلد اول دانشنامه با عنایات پروردگار و الطاف امام رضاعلیه‌السلام و با کمک پژوهشگرانی متعهد و متبهر از سرتاسر این کشور اسلامی در حال اتمام مراحل نهایی جهت چاپ و وصول به دست علاقمندان این عرصه است. تا کنون مجموعاً تعداد مقالات تدوین شده ۶۲۷ مقاله به تعداد  ۱۰۸۰۹۱۹ کلمه است. همه مدخل ها در سه شاخه اصلی طبقه‌بندی می‌شوند، بخش مفاهیم، بخش شخصیت‌ها و مکان‌ها، بخش کتاب‌ها و آثار.

بخش اول: طراحی جامع دانشنامه و آماده سازی زیرساختها

الف- طراحی جامع دانشنامه

دانشنامه کتابی مرجع با دو هدف اصلی است: دربرگیری موضوعات و مباحث رشته¨ خاص یا گروهی از رشته‌ها و آسان کردن دستیابی به مطالب. دانشنامه‌نویسی دو دوره را پشت سر گذاشته است. در دوره¨ نخست، دانشنامه‌ها به‌گونه¨ موضوعی طبقه‌بندی می‌شدند. در این دانشنامه‌ها، همواره دانشوران تلاش می‌کردند تا همه¨ دانش‌های رایج زمانِ خود را در یک مجموعه سامان دهند. درعرصه¨ دانشنامه نویسی به صورت موضوعی امامان معصوم“ پیشگام بودند. کتاب‌های صحیفه¨ فاطمه¨ زهرا و جامعه¨ امام علی و صحیفه رضویه را می‌توان جزو اولین دانشنامه‌ها‌ی از این دست نام برد. در جهان اسلام، در کنار آثاری که در حوزه‌های تخصصی فقه، کلام، تفسیر و… نوشته شده، مجموعه‌هایی نیز که جامع همه¨ علوم رایج زمان بوده‌اند، تدوین شده است. از این مجموعه‌ها با عناوین مختلفی ازجمله دانشنامه یاد شده است، دانشنامه¨ علایی (۴۲۸ق.) ابن‌سینا از آن جمله است. این اثر را می‌توان نخستین دانشنامه¨ علوم فلسفی دانست. این کتاب برای استفاده¨ درباریان نوشته شده و در آن دانش‌ها را بر پایه¨ اصول حکمت، در چهار رشته¨ منطق، الهیات، طبیعیات و ریاضیات (شامل ستاره‌شناسی و موسیقی)تنظیم کرده است. عیون‌الاخبار، تألیف ابن‌قتیبه¨ دینوری (۲۱۳-۲۷۶ق)، تاریخ‌نگار، لغت‌شناس و آموزگار عرب نیز یکی دیگر از این گونه دانشنامه‌هاست که با عنوان «کتاب‌السلطان» آغاز شده و با «کتاب‌النساء» پایان می‌پذیرد. احصاء‌العلوم، رساله¨ ارزشمندِ ابونصر فارابی (۳۳۹ق)، یکی دیگر از دانشنامه‌هاست. وی در این رساله، تمام دانش‌های زمان خود را یک‌به‌یک بر ‌شمرده و با ارائه¨ گزیده‌ای از مباحثِ هر یک، نمونه‌هایی را بیان کرده است. فارابی، دانش‌ها را در پنج عنوان دسته‌بندی کرده که بیشتر ناظر به علوم عقلی است. جوامع‌العلوم (۳۲۷ تا ۳۴۴ق)، تألیف شعیا بن‌فریغون، رسائل اخوان الصفا (قرن چهارم) ،  نزهت‌نامه (۵۰۶ – ۵۱۳ق)، نگارش شاهمردان ابی‌الخیر رازی، عجائب المخلوقات و غرائب الموجودات (۵۶۲-۵۷۳ق) نگاشته¨ محمد طوسی، جامع‌العلوم یا حدائق‌الانوار فی‌ حقائق‌ الاسرار، اثر فخر‌الدین رازی (م ۶۰۶ق)، دُرة‌التاج لغُرة‌الدیباج (۶۹۳- ۷۰۵ق)، نگارش قطب‌الدین شیرازی ، نوادرالتبادر لتحفة‌البهادر (۶۹۹ق)، تألیف شمس‌الدین دنیسری، نفائس‌الفنون فی عرائس‌العیون (۷۴۰ق)، اثر شمس‌الدین محمد بن محمود آملی از جمله¨ دایرة المعارف‌های موضوعی ارزشمند است.

در دوره¨ دوم، دانشنامه‌ها به صورت الفبایی ارائه شده‌اند. آشنایی ایرانیان در نیمه¨ قرن ۱۲ق/۱۹م با دانشنامه‌نویسی اروپایی، دگرگونی‌های گسترده‌ای را در دانشنامه‌نویسی ایرانی پدید آورد که ما را ناگزیر از جداسازی ویژگی‌های این دوره از دوره¨ نخست می‌کند که تا به امروز نیز تداوم دارد. نخستین دگرگونی در نامه¨ دانشوران ناصری رخ داد که تدوین آن در دوره¨ پادشاهی ناصرالدین شاه قاجار به سرپرستی شاهزاده علیقلی‌میرزا، اعتضاد‌السلطنه، وزیر علوم وقت آغاز شد. نامه¨ دانشوران، که می‌توان آن را در زمره¨ دانشنامه‌ها به‌شمار آورد، شرح زندگی دانشمندان، مشایخ، فقیهان، حکیمان، طبیبان و نویسندگان اسلامی است. در این کتاب مطالب دانشنامه‌ای برای نخستین بار به صورت الفبایی ارائه شده‌اند. نخستین جلدِ نامه¨ دانشوران به خط محمدرضا صفا، در ۱۲۹۶ق به چاپ رسید و پس از انتشارِ جلد هفتم کتاب در ۱۳۲۴ق که تا حرف «ش» رسید ه بود، نیمه‌تمام ماند.

پس از نامه¨ دانشوران، چندین مجموعه¨ دانشنامه‌ای جلوه کردند که دانشنامه¨ میرزاعبدالحسین‌خان سپهر (م۱۳۵۱ق)، دانشنامه¨ الاسلامیة از عبدالعزیز جواهرکلام (جلدهای اول و دوم،۱۳۷۲ق) و قاموس‌المعارف، اثر شیخ محمدعلی خیابانی تبریزی (م۱۳۷۳ق) از آن جمله‌اند. لغت‌نامه¨ دهخدا، فرهنگ‌واژگانی است دانشنامه‌گونه و دستاورد مطالعات و کوشش‌های خستگی‌ناپذیر پنجاه ساله¨ علی‌اکبر دهخدا و گروهی از یاران او که سازمان لغت‌نامه را تشکیل داده‌اند.

نقطه¨ عطف در دانشنامه‌نویسی دوره¨ دوم، دانشنامه¨ مُصاحب است که تدوین آن از سال ۱۳۴۵ش آغاز شد و پس از گذشت ۲۵ سال به انجام رسید . این کتاب نخستین دانشنامه¨ پارسی است که با هدف ترجمه¨ دانشنامه¨ کوچکِ یک جلدی کلمبیا وایکینگ، به سرپرستی مرحوم دکتر مصاحب و با همکاری گروهی از اهل دانش و پژوهش و مترجمان ایرانی آغاز شد؛ ولی از آنجا که کلمبیا وایکینگ برای مخاطبان آمریکایی ـ و نه ایرانی ‌ـ تهیه شده بود و پاسخگوی نیازهای اطلاعاتی پارسی‌زبانان نبود، دست‌اندرکاران دانشنامه¨ فارسی مصمم شدند تا در تدوین آن، آمیزه‌ای از ترجمه و تألیف را به‌کار گیرند. برای نمونه، شمار مقالاتی که در‌باره¨ مذهب، تاریخ، جغرافیا، ادبیات و تمدن ایران برای مخاطبان آمریکایی در آن کتاب آمده بود از صد مورد تجاوز نمی‌کرد؛ حال آنکه به پندار دست اندرکاران این اثر، در دانشنامه¨ عمومی که به‌ویژه ناظر به نیازهای ایرانیان است، باید دست‌کم ده ‌هزار مقاله به این مسائل اختصاص داده می‌شد. کتاب در نوع خود، نخستین دانشنامه‌ای است که فرایند نگارش آن، همچون ضبط عنوان‌ها، تنظیم مقاله‌ها، ضبط تلفظ‌ها، علامت‌های اختصاری، نقطه‌گذاری، ارائه¨ اعلام خارجی به زبان پارسی، ارجاع‌ها و… صورتی نظام‌مند داشته و سرتاسر دانشنامه از این نظر یک‌دست است. درباره¨ عنوان‌های عام یا خاص، اطلاعاتی دقیق، منظم و به تناسب حجم کتاب، کم و بیش اجمالی ارائه شده‌اند. به‌هرحال، کارِ این دانشنامه¨ فارسی، پس از انتشار جلد نخست «ا - س» (۱۳۴۵ش) مدتی متوقف ماند و سرپرستی فراهم‌سازی مقالات در سال ۱۳۵۰ش به رضا اقصا و سرپرستی فنی آن به استاد احمد آرام سپرده شد و جلد دوم «ش - ل» (۱۳۵۶ش) پس از ده‌ سال و جلد سوم «م – ی» (۱۳۷۴ش) هجده سال پس از انتشار جلد دوم به چاپ رسید .

پس از دانشنامه¨ مصاحب، دانشنامه¨ مصوّر (جلد نخست: ۱۳۶۸ش)، دانشنامه¨ تشیع (از ۱۳۶۱ش)، دایرةالمعارف بزرگ اسلامی (از ۱۳۶۲ش) و دانشنامه¨ جهان اسلام (از ۱۳۶۲ش) و… تدوین شدند. دانشنامه‌های دوره¨ اول و دوم، با رویکردی عمومی تلاش داشتند تا همه¨ دانش‌های رایج در هر دوره را در خود سامان دهند و در یک مجموعه گردآورند. با گسترش علوم، بایستگی تدوین دانشنامه‌های تخصصی برای دانشوران روشن شد؛ بنابراین، اندیشه¨ نگارش دانشنامه‌های‌ تخصصی دیرگاهی نیست که ذهن دانشوران را به خود مشغول داشته است. گوناگونی و گستردگی نوشتارها، درباره¨ یک نکته، گاه ساماندهی دانشنامه‌ای در چندین جلد را ناگزیر می‌کند. در این میان هر اندازه سترگی و اهمیت موضوع افزون‌تر باشد، نگارش دانشنامه¨ تخصصی درباره¨ آن بایسته‌تر است. اکنون تنها در شهر مقدس قم تعداد پنجاه دانشنامه¨ تخصصی در ۲۶ مرکز در دست نگارش است. از جمله مهم‌ترین این دانشنامه‌ها عبارت‌اند از:‌ موسوعه¨ امام حسینعلیه‌السلام در بنیاد معارف اسلامی؛ دانشنامه¨ اصولیین شیعه در پژوهشکده¨ فقه و حقوق؛ دایرةالمعارف قرآن کریم در مرکز فرهنگ و معارف قرآن؛ و موسوعه¨ فقه اسلامی بر پایه¨ مذهب اهل بیت“ در مؤسسه¨ دا‌یرةالمعارف فقه اسلامی و… .

                موسوعه‌نگاری و تک‌نگاری‌ها برای علی بن موسی الرضاعلیه‌السلام از گذشته موردتوجه دانشمندان مسلمان بوده است. مرحوم محمد بن علی بن بابویه، معروف به شیخ صدوق (م ۳۸۱ ق) کتاب شریف عیون اخبار الرضاعلیه‌السلام را به نام صاحب بن عباد طالقانی وزیر دانشمند آل‌بویه، تألیف کرد. این کتاب در واقع شامل بسیاری موضوعات مربوط به شئون امام چون میلاد حضرت، وجه تسمیه¨ ایشان، روایاتی درباره¨ مادر ثامن الحجج، اوضاع سیاسی آن زمان، اخبار آن حضرت در توحید، مناظرات ایشان با ادیان و مذاهب مختلف، بیانات آن حضرت در تفسیر قرآن، سبب پذیرش ولایت‌عهدی و موضوعات بسیار دیگر است. این اثر اولین دانشنامه¨ موضوعی در‌باره¨ امام رضاعلیه‌السلام است. پس از ایشان، مرحوم علامه مجلسی در بحار الانوار بخشی از کتاب جلد دوازدهم در چاپ ۲۵ جلدی و جلد ۴۹ از چاپ ۱۱۰ جلدی را با همین نگاه دانشنامه‌ای و جامع به همه¨ امور مربوط به امام رضاعلیه‌السلام و سخنان و خطبه‌های ایشان پرداخت. پس از ایشان، مرحوم شیخ عبدالله بحرانی در عوالم العلوم (ج ۲۲)، کاری تقریباً مشابه علامه مجلسی اما با نظم و نسقی دیگرتألیف کرد. در دوره¨ معاصر نیز شیخ عزیزالله عطاردی در مسند الامام الرضاعلیه‌السلام و جناب سید محمد حسینی قزوینی در دوره¨ هشت جلدی موسوعة الامام الرضاعلیه‌السلام قصد تدوین دایرة المعارفی از زندگی و سخنان حضرت علی بن موسی الرضاعلیه‌السلام را داشته‌اند. چنان که مرحوم عباسقلی‌خان سپهر در دوره¨ چهارده جلدی ناسخ‌التواریخ نیز آهنگ چنین کاری داشته است. افزون بر مجموعه های فوق در مورد شؤون مختلف مربوط به امام علی بن موسی‌الرضاعلیه‌السلام آثار متنوعی به فارسی و عربی و زبان‌های دیگر پدید آمده است. یک تتبع نسبتاً جامع، نشان می‌دهد این آثار، در ده‌ها موضوع قابل استقصاء است که در این جا به تعدادی از آن‌ها اشاره می‌کنیم. در هر کدام از این موضوعات گاهی ده‌ها کتاب تألیف شده است به طوری که در کتابخانه تخصصی امام رضاعلیه‌السلام در قم هم اکنون حدود دو هزار عنوان کتاب، حول این موضوعات جمع‌آوری شده است.

موضوعات آثار رضوی از تنوع بسیاری برخوردار است از جمله، اخلاق، ادبیات و هنر، امامت، امام رضاعلیه‌السلام و اهل سنت، اصحاب و راویان امام رضاعلیه‌السلام، جاده ولایت، چهل حدیث از امام رضاعلیه‌السلام، شروح خطبه توحیدیه، شروح حدیث عمران صابی، شرح حدیث رأس الجالوت، حدیث سلسلةالذهب، شروح ذهبیه، راهنمای حرم رضوی، زندگی‌نامه امام رضاعلیه‌السلام، زیارت‌نامه، سخنان امام رضاعلیه‌السلام، مدایح رضوی، سفرنامه‌های مشهد، آستان قدس رضوی، ادعیه¨رضوی، طبّ‌الرضا، کرامات امام رضاعلیه‌السلام، کتابنامه و مقاله‌نامه، پایان‌نامه‌ها، کودک و نوجوان، مناظرات، ولایتعهدی، تاریخ مشهد، مادر امام رضاعلیه‌السلام، فرزندان امام رضاعلیه‌السلام، مجموعه مقالات، گزارش جشنواره‌ها، تعزیه، تاریخ خراسان، اوقاف آستان قدس، مدفونین در حرم رضوی و حوزه‌های علمیه خراسان. باری، نیت و عمل خجسته و خیر همه¨ اینان مأجور است، اما آیا این آثار پاسخگوی اهالی فرهنگ و اندیشه در عصر ما نیز هستند؟ امروزه دانشنامه‌نگاری نوین به شیوه‌¨ الفبایی ـ به‌ویژه دانشنامه‌های تخصصی ـ برای جوابگویی به نیازهای مخاطبان در همه¨ سطوح علمی ضروری است. دانشنامه¨ امام رضاعلیه‌السلام تبیین جامع، صحیح و کارآمد فرهنگ رضوی و ساماندهی به سبک دانشنامه¨‌ الفبایی مطالب متنوع در حوزه‌های آثار، مفاهیم و اعلام و امکنه¨ مربوط به امام علی بن موسی الرضاعلیه‌السلام را هدف همت خود ساخته است.در ادامه فهرستواره‌ای از فعالیت های انجام گرفته را تقدیم می کنی

اهداف

۱٫ جمع آوری، تبیین رسا و مستند و سامان‌دهی به سبک دانشنامه‌ای مطالب متنوع و پراکنده‌ای که در طی قرن ها و در مکان‌های مختلف و بوسیله‌ نویسندگان مختلف در باره امام رضاعلیه‌السلام نوشته شده است.

۲٫ تبیین جامع، صحیح و کارآمد از فرهنگ رضوی و عرضه دانشنامه‌ای علوم و معارفی که از عالم آل‌محمد در بخش‌های مختلف بدست ما رسیده و الگوگیری از سیره و سخنان آن حضرت، تا زمینه تأسّی علاقمندان به آن حضرت فراهم گردد.

۳٫ رفع بعضی از اشتباهات رایج در میان مردم و عرضه مطالب متقن و مستند کردن بعضی از مطالب که به صورت غیرمستند عرضه شده است.

۴٫ معرفی جامع و رسای مجموعه کتب و آثار مختلفی که در باره آن حضرت نوشته شده، بویژه نسخه‌های خطی که دستیابی به آن‌ها حتی برای پژوهشگران دشوار است.

۵٫ جهت دادن پژوهش‌های پژوهشگران بویژه رساله‌های علمی به سمت پژوهش‌های رضوی و فعال کردن پژوهشگران در این عرصه.

۶٫ معرفی شخصیت‌هایی که از اصحاب امام رضاعلیه‌السلام بودند یا از امام رضاعلیه‌السلام روایت نقل کرده‌اند یا آن حضرت در باره آنان فرمایش فرموده و یا اینکه در باره امام رضاعلیه‌السلام اثری تولید کرده‌اند.

سازمان علمی و گردش کار دانشنامه

تشکیلات دانشنامه با تأکید بر دو اصل سرعت در عملیات و اتقان در محتوا، پس از مطالعه ساختارهای سازمانی موجود و بر اساس جدیدترین دستاوردهای علم مدیریت سازمانی به شکل خزانه‌ای (ماتریسی) تنظیم شده است. این ساختار ترکیبی از ساختارهای مبتنی بر وظیفه و پروژه است.

سازمان دانشنامه امام رضاعلیه‌السلام از قسمت‌های ذیل تشکیل شده است؛

۱٫ هیأت أمنا ۲٫ کارفرما ۳٫ ناظر ۴٫ مجری و مدیر علمی ۵٫ شورای عالی علمی ۶٫ بخش‌های علمی ۷٫ تالیف مقالات ۸٫ آماده سازی مقالات ۹٫ ویراستاری ۱۰٫ مقابله علمی و کنترل ۱۱٫ مدیر اجرایی

. کارفرما

بنیاد بین المللی فرهنگی هنری امام رضاعلیه‌السلام

. ناظر

پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات

. مجری و مدیر علمی

حجت السلام دکتر برجی

. شورای عالی علمی

رزومه شورای عالی علمی در سایت دانشنامه امام رضاعلیه‌السلام به نشانی www.imamrezapedia.ir  موجود است.

. بخشهای علمی

الف) مدیر بخش مفاهیم: حجت السلام دکتر سید علی حسینی

ب) مدیر بخش اعلام و اماکن: دکتر سید علیرضا واسعی

ج) مدیر بخش کتب و آثار: حجت الاسلام محسن صادقی

ب- آماده سازی زیرساخت ها

۱٫ تشکیل کتابخانه تخصصی امام رضاعلیه‌السلام

۲٫ تشکیل بانک اطلاعات، اسناد و منابع مدخل‌ها

برنامه جامع نرم افزاری جهت تشکیل بانک اطلاعات مدخل ها طراحی شده است در این بانک اطلاعات مدخل ها، مستندات و منابع ذخیره شده است. توضیح تفصیلی در بخش مدخل یابی و مدخل گزینی خواهد آمد.

۳٫ تشکیل بانک اطلاعات نسخ خطی

هزاران مجلد از نسخ خطی دیجیتالی ارزشمند از کتابخانه‌های سراسر دنیا جمع‌آوری و در این بانک اطلاعات نگهداری می‌شود.  و نیز در این بانک هزار مجلد فهرست نسخ خطی که نسخ خطی موجود در کتابخانه های مهم دنیا را معرفی کرده، نگهداری می شود.

۴٫ مدخل یابی و مدخل گزینی

در این بخش اقدامات ذیل انجام گرفته است:

-  تعیین و تصویب آیین‌نامه مدخل‌یابی و مدخل گزینی

جهت ایجاد هماهنگی میان فیش برداری و شورای علمی، آیین نامه ای ۱۶ ماده ای تدوین و به تصویب رسیده است.

- فیش برداری و استخراج مدخل ها

بعد از مطالعه دقیق متون انتخاب شده موضوعات محوری به عنوان مدخل ثبت شده است و تعداد ۲۵۰۰ مدخل بدون تکرار به دست آمده و به تصویب رسیده است.

- ثبت سندها و منابع مدخل ها

علاوه بر ثبت مدخل اصل حدیث یا متن تاریخی که مدخل از آن استخراج شده  به همراه منابع و سندها نیز ثبت شده است و بیش از شش هزار صفحه از سندها و منابع با صفحه آرایی زیبا به ثبت رسیده است.

فواید ثبت سندها و منابع:

. پشتوانه و شناسنامه مدخل است و شورای علمی را در تصویب نهایی مدخل کمک می کند.

. خود این پژوهش قابل چاپ و عرضه است و کمکی به پژوهشگران، به ویژه نویسندگان مقالات جشنواره امام رضاعلیه‌السلام خواهد بود.

. حجم کل دانشنامه را مشخص می کند.

. بازبینی کامل مدخل ها و تنظیم مدخل ها بصورت درختواره.

ج ـ تآلیف و آماده سازی مقالات

در راستای تآلیف و آماده سازی مقالات گام های ذیل برداشته شده است:

 ـ طراحی سایت دانشنامه و سامانه مدیریت آنلاین

پایگاه اینترنتی دانشنامه بزرگ امام رضاعلیه‌السلام به نشانیwww.Imamrezapedia.ir   از تاریخ ۲۰ آبان ماه ۱۳۹۱ فعالیت رسمی خود را آغاز نمود. فرایند گردش کار دانشنامه از مرحله تخصیص مدخل تا صفحه آرایی از طریق سایت انجام می گیرد.

تعریف سامانه مدیریت آنلاین:

هدف از طراحی سامانه مدیریت آنلاین دانشنامه تهیه یک نرم افزار به منظور ارسال و دریافت مقالات است که با توجه به مشورت  با کارشناسان، مهندسان و برنامه‌نویسانWindows Application و Web Servers، نتیجه آن به اختصار در ذیل آمده است:

بدلیل استفاده از اینترنت به منظور انتقال فایلهای مقالات و تعداد بالای کاربران سایت و گستردگی موقعیت‌های جغرافیایی کاربران، در صورت استفاده از روشWindows Application، به دردسر‌های فراوان از جمله مشکل نصب و راه‌اندازی، انتقال فایل Application و عدم دسترسی به سامانه در صورت هرگونه نقص یا خرابی Application روبرو خواهیم شد، لذا بهترین راه، استفاده از پایگاه‌های داده وب می‌باشد که کاربر، با اتصال به اینترنت به تمامی امکانات مربوطه دست می‌یابد و مشکلات نصب و … را نخواهد داشت و تمامی اطلاعات در یک سرور ذخیره می‌شوند.

قابل ذکر است نرم‌افزارهایی چون نرم‌افزار سیمرغ (سامانه مدیریت منابع کتابخانه‌ای) و نرم‌افزار گلستان (سامانه مدیریت آموزشی دانشگاهی) و کلیه نرم افزارهای اوتوماسیون‌های اداری از همین روش استفاده می‌نمایند، سایت دانشنامه هم با استفاده از همین روش طراحی و نرم افزار مدیریت آنلاین دانشنامه هم همانند همین روش برنامه نویسی و در سرور سایت راه اندازی شده است و برای استفاده همزمان بیش از ۱۰۰ کاربر و مدیر و پژوهشگر و داور و ناظر و صفحه‌آرا و ویراستار آماده شده.

سامانه ی مدیریت آنلاین دانشنامه

پیشخوان مدیریت:

پیشخوان مدیریت شامل بخش­های زیر است:

کنترل مقالات رسیده از همه بخشها

کنترل و اجازه ادامه مسیر برای همه بخشها

کنترل و تایید مقالات همه بخش ها

بخش کاربران:

بخش کاربران شامل قسمت­های زیر است:

ثبت کاربر جدید ¡ لیست و ویرایش کاربران ¡ لیست مدخل­ها ¡ لیست فایل­ها ¡ لیست یادداشت­ها ¡  فرم ویرایش کاربران ¡  جستجو و ویرایش کاربران

بخش مدخل:

بخش مدخل شامل قسمت­های زیر می­باشد:

ثبت دسته مدخل ¡ ثبت مدخل جدید ¡ لیست و ویرایش مدخل ¡ گزارش تفصیلی گردش مدخل ¡ لیست فایل­های آپلود شده ¡ نمایش دسته مدخل¡ لیست یادداشت­های ثبت شده ¡ جستجو و ویرایش مدخل ¡ آزاد کردن مدخل

 بخش تخصیص مدخل:

بخش تخصیص مدخل شامل قسمت­های زیر می­باشد:

تخصیص مدخل ¡ جستجو و ویرایش تخصیص

مرحله ثبت فرآیند تخصیص مدخل برای نقش ناظر

مرحله ویرایش فرآیند تخصیص مدخل برای نقش داوری

گزارش­ها:

بخش تخصیص مدخل شامل قسمت­های زیر می­باشد:

گزارش مدخل­ها ¡ گزارش نقش­ها ¡ گزارش دسته­ها ¡ لیست کل مدخل­های در اختیار پژوهشگر تایید شده ¡ لیست کل مدخل­های در اختیار ویراستار اولیه

بخش یادداشت­ها:

لیست کل یادداشت­ها

بخش تعیین وضعیت مدخل­ها:

در این بخش لیست مدخل­هایی که نیاز به تایید مدیر دارند نمایش داده می­شود. در این فرم مدیر در ستون عملیات امکان فرآیندهای زیر وجود دارد:

¡ ارسال فایل

¡ ارسال یادداشت

¡ بازگشت برای اصلاح به نقش مورد نظر

¡ تایید نهایی

و در ستون نمایش امکان مشاهده

¡ لیست فایل­ها

¡ لیست یادداشت­ها

برای هر مدخل تخصیص یافته، فراهم شده است.

بخش تاریخچه فایل­ها – یادداشت­ها:

نمایش تاریخچه همه یادداشت­های ثبت شده هر مدخل

ـ تألیف مقالات دانشنامه

گزارش آماری تألیف مقالات دانشنامه بزرگ امام رضاعلیه‌السلام:

مجموع جلدها تآلیف مقالات

تعداد مقالات تدوین شده

۶۲۷

تعداد کلمات تدوین شده

۱۰۸۰۹۱۹

مقالات ارسال شده به ناظر

تعداد مقالات ارسال شده به ناظر مجموع جلدها

۳۹۲

تعداد کلمات ارسال شده به ناظر مجموع جلدها

۶۵۴۲۴۲

تعداد مقالاتى که ناظر پاسخ داده، مجموع جلدها

۳۳۱

 لازم به ذکر است مطابق با صورتجلسه مدیر علمی دانشنامه با ناظر گرامی، مبنی بر سیاستگذاری جدید، جلد اول بازبینی کامل شده و در حال آماده سازی است.

جلد اول

تعداد مقالات تدوین شده

۲۹۵

تعداد کلمات تدوین شده

۶۰۰۱۳۴

میانگین تعداد کلمه در هر مقاله

۲۰۳۴

- ساختار مقالات دانشنامه:

با توجه به گوناگونی سرواژه ها و پرشمار بودن نویسندگان، برای یکسان سازی مقاله ها، مدخل ها در چند بخش دسته بندی شده و وساختار مقالات هر بخش به صورت زیر سامان می یابد:

بخش مفاهیم:

مقالات بخش مفاهیم از نظر طرح داخلی در دو قسمت اصلی طبقه‌بندی شده و در هر قسمت از روش تحقیق متناسب استفاده می‌شود.

الف) زبانشناسی: بایسته است ابتدا پژوهشگر شناخت ادبیاتی از واژه ارائه دهد، مانند زبان، ساخت صرفی، ریشه واژه، واژه‌های مترادف و معنای اصطلاحی همچنین توضیح دهد که چقدر در معنای اصطلاحی واژه تضییق یا توسعه معنایی ایجاد شده است. در این قسمت از مقالات از روش‌شناسی زبانی و لغت نامه‌ها استفاده می‌شود.

ب) سنخ سنجی مقاله: بعد از زبان‌شناسی، سنخ مدخل و مقاله مشخص می شود؛ مدخل‌ها در بخش مفاهیم از سنخ‌های هستی‌شناسی و حکم‌شناسی تشکیل می‌شوند. مفاهیمی که از سنخ هستی شناسی است گاه بیانگر واقعیات تکوینی است و گاه بیانگر واقعیت هایی در حوزه عمل انسان است. در صورتی که مقاله از سنخ هستی‌شناسی تکوینی باشد، مانند مباحث کلامی، پژوهشگر باید ویژگی‌ها و علل آن را بررسی نماید. در این سنخ از مقالات از روش برهانی استفاده می‌شود و در صورتی که مقالات در حوزه عمل انسان باشد از روش توصیفی استفاده می شود مانند مباحث تاریخی که توضیح بیشتر آن در بخش شخصیت ها و مکان ها خواهد آمد.

در صورتی که مقاله از سنخ حکم‌شناسی (علوم موضع‌دار) باشد، مانند اخلاق و فقه، پژوهشگر می‌بایست به تبیین ارزش‌ها (باید‌ها و نبایدها) و چگونگی‌ها (ارکان، ترتیب، کیفیت) بپردازد. در این سنخ از مقالات از روش اجتهادی رایج در حوزه‌های علمیه استفاده می‌شود.

بر این اساس هر مدخلی پس از شناسایی مورد مطالعه قرار می‌گیرد و مهم ترین محور‌هایی که ذیل هر مدخل دنبال می شود چنین است:

۱٫ در هر مدخل، مجموعه معارف رضوی از منابع معتبر حدیثی، فقهی، اخلاقی و … جمع‌آوری، دسته بندی و مورد تحلیل قرار می‌گیرد.

۲٫ از آن‌جا که این دانشنامه درباره امام رضاعلیه‌السلام است، متن عربی و ترجمه دقیق، احادیث امام رضاعلیه‌السلام جز در موارد استثنایی در متن مقاله آورده می‌شود و در صورت طولانی بودن حدیث، فقط آن قسمت از حدیث که مرتبط با مدخل است ذکر می‌شود. اما روایات بقیه معصومان“ که در مقاله از آن‌ها استفاده می‌شود تنها به گزارش آن‌ها، به طور مستند و به شیوه دانشنامه‌ای اشاره می‌گردد و جز در موارد استثنایی از آوردن نصح عربی و ترجمه فارسی آن‌ها خودداری می‌شود؛

۳٫ به آیات قرآن مرتبط به مدخل به صورت دانشنامه‌ای اشاره می‌شود؛

۴٫ به سخنان و دیدگاه‌های دیگر معصومان“ برای فهم دقیق و جایگاه سخنان امام رضاعلیه‌السلاممراجعه می‌شود و از آن در مقدمه، تحلیل، نتیجه‌گیری، استدلال‌ها و تنظیم مقاله استفاده می‌شود. اما سیره و سخن امام رضاعلیه‌السلام در مقاله، بارز و جلوه‌گر و محسوس می‌باشد، به گونه‌ای که هر کس مقاله را بخواند به روشنی احساس کند که محور مقاله، امام رضاعلیه‌السلام است؛

۵٫ افزون بر سیره و سخنان امام رضاعلیه‌السلام، به گزارش‌های تاریخی مرتبط به آن حضرت به شیوه دانشنامه‌ای اشاره می‌شود؛

بخش شخصیتها و مکانها:

در این بخش دو دسته مباحث مورد پژوهش قرار می‌گیرد؛ شخصیت ها و مکان ها و هر دو دسته بر روش توصیف و گزارش استوار است، همان گونه که تدوین دانشنامه چنین اقتضایی دارد. بر این اساس هر مدخلی پس از شناسایی، مورد مطالعه قرار می‌گیرد و مهم ترین محورهایی که ذیل هر مدخل دنبال می‌شود، چنین است:

در ذیل شخصیت ها، سه محور اصلی  بررسی می شود؛

۱٫ بیوگرافی؛ در این محور پس از بیان نسب نامه فرد، زمان و مکان ولادت، نسب و خانواده، و دوران رشد و بالندگی، به چگونگی تربیت و تعلیم وی پرداخته می شد. طبعا در این مسیر از اساتید و نقش آفرینان یا مربیان او سخن به میان می آید.

۲٫ شخصیت علمی ـ مذهبی؛ هر یک از اشخاصی که مورد مطالعه قرار می گیرند، به لحاظ فردی دارای ویژگی هایی اند که در این محور به آن پرداخته می شود.

۳٫نقش سیاسی، اجتماعی و فرهنگی؛ شعاع وجودی اشخاص در جامعه البته مهم ترین محور مورد تحقیق خواهد بود، این که این شخص چه نقشی در حیات اجتماعی ایفا کرده است. البته روشن است که همه مباحث در ارتباط شخص با امام مورد مداقه قرار می‌گیرد.

در این بخش از مطالعات که هم چون دیگر پژوهش های تاریخی، فعالیتی اکتشافی است، پژوهنده بدون فرضیه اولیه و صرفا برای کشف آن چه بوده و رخ داده، به جستجو در منابع و مآخذ تاریخی، به معنای اعم کلمه می پردازد و یافته های خود را بر اساس الگوی تحقیق عرضه می دارد. برای توضیح بیشتر لازم است به اختصار توضیحی ارائه شود:

الف. منابع:  شناخت و معرفی شخصیت های تاریخی، تنها از طریق مراجعه به منابع امکان پذیر است. مراد از منابع در این دست از مطالعات، کتاب ها و مکتوباتی است که از زمان آن شخصیت یا نزدیک به او باقی مانده است. این نوشته ها در یک نگاه کلان خود دو گونه اند؛ یا به صورت عمومی است که از لابلای آن می توان مطالبی را در باره شخصیت مورد نظر اکتشاف کرد و یا در خصوص شخصیت است (در باره او به طور خاص بابی گشوده شده است) که طبعا توجه بیشتری را می طلبد، چون امکان تأثیرگذاری عوامل غیر علمی در این دسته بییشتر است. به هر روی این نوشته ها می تواند توسط خود فرد باشد که طبعا در شناخت شخصیت علمی و فکری او بسیار مؤثر خواهد بود و یا توسط دیگران تدوین یافته باشد، چه این که بی واسطه باشد مثل نوشته هایی که گزارشگران یک واقعه از خود به جای می گذارند یا خاطره های روزانه ای افراد می نویسند،  یا با واسطه راویان و گزارشگران است. بدیهی است هر یک از این آثار دارای اعتبار خاصی است که حسب مورد بررسی خواهد شد.

ب. تحقیقات: آثار و نوشته هایی که در ادوار بعدی و بر اساس داده های پیشینیان شکل گرفته اند، دسته دیگر از مآخذ پژوهشی را شکل می دهند که برای تعریف شخصیت ها مراجعه به آن ها گره گشایی دارد، اما روشن است که میزان وثاقت این دست از نوشته ها، به میزان استنادات و اعتبار مستندات خواهد بود و نمی توان داده ای را به استناد یک نوشته یا نقل یک راوی پذیرفتنی  دانست، بلکه اعتبار سنجی آن داده برای کشف حقیقت امری لازم است.

پ. دفع تعارض: گزاره های تاریخی چه به لحاظ معنا داری و چه از نظر ساختاری، گاه با یک دیگر در تعارض می افتند و برای رفع آن راه کارهایی قابل اتباع است. در بخش شخصیت نگاری، چند اصل برای رفع تعارض دنبال می شود:

۱٫ پ: ارجاع به اولین داده های مستند و مسند؛ منابعی که به صورت مستند سخن گفته و اسناد کلام خویش را بیان داشته اند بر مواردی که از چنین پشتوانه ای برخوردار نیست  و پژوهنده راه رفته آن را مقبول می داند، راجح است.

۲٫پ: به هنگام تعارض در مرحله پیش گفته، هم سازی یک داده با داده های دیگر (هم پشتی چند داده) به عنوان وجه برتری آن به شمار می آید. از این مقوله در علم حدیث به عنوان مستفیض، یاد می شود. در این جا بی آن که در باب آن اصطلاحات چند و چونی شود، به همین مقدار بسنده می گردد که روایت یا خبر دارای روایت هم سو،  بر روایت دیگر مقدم می شود.

۳٫پ: چنان که در توثیق (تعدیل) یک فرد، نظر مخالف بر موافق و در ترجیح (تقبیح) سخن موافق، بر مخالف رجحان می یابد و این امر با آن چه در علم درایه و رجال وجود دارد تا حدی متفاوت است.

۴٫پ: بهره گیری از عنصر عقل؛ گر چه برخی بر آنند که در مطالعات تاریخی و به طریق اولی در شخصیت نگاری از این عنصر نمی توان بهره گرفت، اما توجه با این رویکرد که آن چه به یک فرد نسبت داده می شود باید با عقل طبیعی ـ نه عقل نظری ـ زمانه هم سازی داشته باشد، سخن مقبولی است. در زندگی افراد گاهی داستان هایی ذکر می شود که تحقق آن ها به وجود امکاناتی پیوند دارد و عقل طبیعی (تجربی) پذیرش آن را آسان نمی داند، جز آن که منطق بروز یا ایجاد آن ذکر شود. بنا بر این مقوله کرامت یا معجزه در جای دیگری مورد مداقه قرار می گیرد.

ت. واقع گرایی: گر چه در مطالعات علوم انسانی از جمله مقولات تاریخی، به راحتی نمی توان از واقع گرایی سخن به میان آورد،  اما گذشته از گفت وگوهای فلسفی و مدققانه در این باره، تلاش آن است که آن چه عرضه می شود با اصول پژوهش علمی، نه لزوما علوم تجربی، منطبق تر باشد، هر چند با نظر مشهور هم سازی نداشته باشد. به این منظور، هر ادعا یا یافته‌ای، گذشته از استناد به منابع و مآخذ، با ادبیات یا فرهنگ زمانه مورد نظر نیز هم سنجی می شود تا صحت و سقم آن به دست آید. به بیان دیگر این اخبار و گزارش‌های مستقیم نیست که برای کشف یک حقیقت تاریخی مورد اتباع قرار می گیرند، بلکه اطلاعات عمومی و فرهنگی زمانه نیز می توانند  در اکتشاف حقیقت کارساز شوند.

ث. مذهب شناسی: شخصیت هایی که مورد مطالعه قرار می گیرند از جهات مختلفی شناسایی می شوند که یکی از آن ابعاد، گرایشات مذهبی آن ها است. اگر اختلافی در این باره پیدا شود و از نظر داده های تاریخی نتوان راه گریزی برای آن پیدا کرد، برخی از منابع به عنوان مرجع علمی قلمداد شده و داده آن ها ملاک قرار می گیرد، جز این خود با تردید سخن گفته باشند یا تصریحی به مذهب افراد نکرده باشند. کتاب های رجالی شیعه؛ اعم از نوشته های کهن و متأخر، کتاب الذریعه، اعیان الشیعه و …

برای معرفی شخصیت ها، با توجه به آن چه آمد، از کتاب های رجالی، نسب شناسی، تاریخی، طبقات نگاری، معاجم، ادبی، جغرافیایی و نیز شخصیت نگاری های جدید و قدیم و دیگر آثار به فراخور موضوع استفاده خواهد شد.

ذیل مداخل مربوط به مکان های مرتبط با امام رضاعلیه‌السلام نیز چند محور قرار دارد:

۱٫موقعیت جغرافیایی مکان؛ این که آن مکان در کجا قرار دارد؟

۲٫اهمیت مکان؛ چه عامل یا عواملی موجب اهمیت آن شده است و نسبت آن با امام رضاعلیه‌السلام چیست؟

۳٫نقش تاریخی مکان؛ این مکان چه نقشی در تاریخ شیعه یا اسلام ایفا کرده است؟

۴٫سیر تاریخی مکان؛ در گذر تاریخ چه بر آن مکان رفته و چه فراز و فرودی داشته است؟

در مطالعات معطوف به اماکن که در حوزه مطالعات جغرافیای تاریخی جای می گیرد، از روش کتابخانه ای یا اسنادی به اضافه میدانی، در صورت لزوم استفاده خواهد شد. در رویکرد تاریخی، در ابعاد موقعیت ، نقش و سیر از منابع جغرافیایی؛ مثل کتاب های البلدان یعقوبی، المسالک و الممالک اصطخری، صورة الارض ابن حوقل، مسالک الامصار ابن فضل الله عمری، مختصر البلدان ابن فقیه همدانی و …  و تاریخی، فتوحات، ادبی، معاجم و …استفاده خواهد شد و در بعد ترسیم وضعیت مکانی و جانمایی از مطالعات میدانی نیز بهره گیری خواهد شد.

در این دست از مطالعات نیز علاوه بر بهره گیری نوشته های کهن، از تحقیقات امروزیان نیز استفاده خواهد شد و روح حاکم بر این بخش نیز توصیفی تاریخی می باشد.

بخش کتابها و آثار:

روش تحقیق در بخش «کتابشناسی» به طور غالب، توصیفی خواهد بود؛ در پاره ای از موارد از روش تطبیقی و نقد و نیز از آمیزه ای از آنها استفاده خواهد شد. برای توضیح روش تحقیق به کار رفته در مقالات بخش  کتاب شناسی به نکته هایی که باید در این مقالات مراعات شود، اشاره می کنیم:

الف: نام درست کتاب به طور دقیق آورده می شود ودر صورت اختلاف نظر درباره نام آن، اختلاف نظرها بیان می گردد و نیز نام های اختصاری کتاب ها و در صورت لزوم رمزهای بکار رفته در اشاره به آن توضیح داده می شود.

ب: کتاب های معرفی شده انواع مختلفی دارد که متناسب با انواع آن، روش تحقیق و چگونگی تدوین مقالات تا حدودی متفاوت می گردد.

۱ـ ب: کتاب های تالیفی: آن دسته از این کتاب ها که دست اول است و یا به تشخیص پژوهندگان دانشنامه و تایید شورای علمی آن، اهمیت ویژه دارد؛ مفاهیم کلیدی و موضوع های محوری آن استخراج، و چکیده ای از آن به طور بسیار مختصر و فهرست گونه ای در اندازهای که برای مخاطبان خاص قابل تفهیم باشد؛ گزارش می گردد، و کتاب هایی که دست دوم محسوب می شوند و اهمیت کمتری دارند؛ به معرفی اجمالی در حد مقاله کوتاه بسنده می شود.

۲ـ ب. کتابهای تصحیحی: کتاب هایی که درباره حضرت رضاعلیه‌السلام اعم از متن و شرح، به خامه عالمان گذشته نوشته شده و در روزگار ما تصحیح شده است. این کتاب ها افزون بر آن چه در «۱ـ ب» گذشت، به کیفیت تصحیح آن؛ یعنی مهارت به کار رفته مصحح و کوشش های او در «ضبط النصّ» و مقدمه اش بر کتاب، ویرایش دقیق و ماهرانه، فهرست های چاپ شده در کتاب، بهترین نسخه های خطی مرجع او در تصحیح، حاشیه های توضیحی و سودمندش بر کتاب و ملاک هایش برای تحشیه، اشاره می گردد.

۱ـ۲ـ ب: در صورت تعدّد تصحیح ها، دقیقترین و بهترین تصحیح یا تصحیح ها یعنی تصحیحی که در گزینش نسخه های خطی، ویرایش، مقدمه و فهرست ها، ضبط النصّ، تحشیه ها و … ماهرانه تر، دقیق تر و سودمندتر عمل کرده باشد؛ انتخاب و معرفی می گردد و به بقیه تصحیح ها حتی الامکان اشاره می شود.

۲ـ۲ـ ب: نسخه های خطی خاص و مهم کتاب های تصحیح شده معرفی می گردند.

۳ـ۲ـ ب: برای معرفی این نسخه ها به «نرم افزار آقابزرگ» مراجعه می شود.

پ : ترجمه ها: برگردان های فارسی کتاب های مرتبط به حضرت رضاعلیه‌السلام نیز در ترازوی تدقیق و احیانا نقد ـ در صورت لزوم و به گونه ای بسیار فشرده ـ محققان دانشنامه قرار خواهد گرفت.

۱ـ پ: در معرفی این آثار به روش ترجمه مؤلف که ترجمه آزاد است یا غیر آزاد، میزان موفقیت او در شیوایی و رسایی ترجمه، میزان علمی بودن و سودمند بودن مقدمه اش بر کتاب و نیز، حواشی و فهرست های کتاب اشاره می شود.

۲ـ پ: در صورت اهمیت اثر و ویژه بودنش به تشخیص نویسنده مقاله، در ضمن معرفی ترجمه، ترجمه یاد شده بسیار فشرده و به اندازه ضرورت نقد می گردد.

۳ـ پ: در صورت تعدد ترجمه، بهترین ترجمه یا ترجمه ها معرفی و به بقیه حتی الامکان اشاره خواهد شد.

ت: نسخه های خطی چاپ نشده: نسخه خطی مؤلف و پس از آن اصح و اقدم نسخه ها معیار گزینش خواهد بود.

۱ـ ت: در معرفی نسخه‌های خطی، افزون بر معرفی مؤلف، تاریخ کتابت و کاتب، شماره نسخه و محل نگهداری آن، علامات بلاغ و تصحیح و انهائات اشاره خواهد شد.

ث: کتاب های مفقود: آن چه در منابع بعد از آن و یا گزارش فهرست نگاران آمده، ملاک معرفی خواهد بود. مانند «مفاخر الرضا» اثر «حاکم نیشابوری» که چند بند از آن در «الثاقب فی المناقب» اثر «ابن حمزه طوسی» نقل شده است.

  ۱ ديدگاه به “”

  1. برای مجموعه دانشنامه امام رضا (ع) آرزوی توفیق دارم.

 ديدگاه خود را بيان كنيد.

(الزامي)

(الزامي)