اسفند ۱۶۱۳۹۱
 

رئیس بنیاد بین المللی فرهنگی هنری امام رضا(ع) نیز در گفت وگو با فارس از تأسیس خبرگزاری فرهنگ رضوی در آینده نزدیک خبر داد و افزود: با توجه به فرمایش های رهبر معظم انقلاب، قطعا در سال ۹۲ موضوع سبک زندگی را پیگیری می کنیم.غرض از تأسیس این بنیاد، ۱۶ وظیفه است که در اساسنامه آن قید شده و همه امکانات بنیاد باید در خدمت این ۱۶ وظیفه باشد.نخستین وظیفه بنیاد بین المللی امام رضا(ع)، ترویج و تعمیق بیش از پیش آموزه های بلند رضوی در جامعه به کمک همه ابزارها از جمله هنر است. چنانچه رهبر معظم انقلاب در یکی از سخنرانی های خود (اول مرداد ۱۳۸۰) با تفکیک کامل هنر دینی از هنر ریاکارانه متحجر و قشری گرا تأکید کردند: «هنر دینی آن است که معارفی را که ادیان الهی و کامل تر از همه دین مبین اسلام با هدف سعادت حقیقی بشر به دنبال ترویج آن بوده اند، در جوامع انسانی منتشر کند و در افکار بشر، ماندگار و جاودانه سازد.»یکی دیگر از مهم ترین وظایف بنیاد، برگزاری جشنواره بین المللی امام رضا(ع) است خوشبختانه این جشنواره در ۱۰ دوره گذشته با بهره گیری از قالب های فرهنگی و هنری، گسترش معارف اهل بیت(ع) به ویژه حضرت علی بن موسی الرضا(ع) را در دستور کار خود قرار داده است.وی همچنین افزود: یکی دیگر از مهم ترین اقدامات بنیاد، شناسایی و معرفی خادمان فرهنگ رضوی در داخل و خارج از کشور است. چرا که جشنواره امام رضا(ع) بین المللی است و علاوه بر ۳۲ استان کشور در ۴۸ کشور خارجی (۱۸۶ نقطه جهان) برگزار می شود.راه اندازی نشریات تخصصی با موضوع فرهنگ رضوی، تولید آثار فرهنگی هنری، سینمایی، مطبوعاتی و دیجیتالی و نیز هماهنگی جشن های مردمی در دهه کرامت از دیگر برنامه های بنیاد است.سعی شده است به کمک سایت جشنواره با نام «شمس طوس» به نشانی www.shamstoos.ir از اطلاع رسانی در فضای مجازی غافل نشویم اما یک طرح بزرگتر داریم و آن تأسیس خبرگزاری رضوی است که در اساسنامه بنیاد پیش بینی شده است. همزمان کارهای اخذ مجوز را پیگیری می کنیم و امیدواریم در سال جدید بتوانیم اقدام جدی در این باره داشته باشیم.جعفری با اشاره به آثار فاخر هنری گفت: هیئت مدیره بنیاد فرهنگی و هنری امام رضا(ع) تولید یک فیلم سینمایی را در دستور کار خود قرار داده است، منتها تولید به نحوی است که حتما فیلم نامه را خودمان سفارش دهیم و زیر نظر تیمی که بنیاد مشخص می کند نگاشته شود. چنانچه نظر بنیاد تأمین شود، آن گاه مراحل تبدیل فیلم نامه به اثر سینمایی آغاز و کار تولید کلید می خورد.به بیان ساده تر، این گونه نیست که ما از کسانی حمایت کنیم که قصد تولید اثر سینمایی حول محور امام رضا (ع) را دارند، بلکه مصوبه بنیاد این است که فیلمنامه را خودمان سفارش دهیم و همه مراحل زیر نظر بنیاد و با رعایت موارد مد نظر آن باشد.در سال ۹۲ کارمان را آغاز می کنیم تا بتوانیم سفارش فیلمنامه را داشته باشیم.جعفری درباره میزان پیشرفت احیای خانه امام رضا(ع) در مرو هم گفت: وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در دیدار با رئیس جمهور ترکمنستان این موضوع را مطرح کرده و روی این موضوع توافق حاصل شده است. هم اکنون موضوع از طریق سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی در حال پیگیری است و در سال جدید امیدواریم شاهد انجام کارهای جدی تر برای احیای اقامتگاه امام رضا (ع) در مرو باشیم.

  ۶ ديدگاه به “همزمان با راه اندازی سایت بنیاد بین المللی فرهنگی هنری امام رضا (ع) سایت جشنواره رضوی هم تاسیس میشود”

  1. بسمه تعالی
    سلام علیکم
    احتراماً : مطالعه کتابخانه ای ومیدانی جاده ولایت از حدود ۱۱ سال قبل توسط گروه پژوهشی جاده ولایت به سرپرستی اینجانب آغاز شد ودر این مدت حدود ۳۵۰۰ کیلومتر از مدینه تا مرو مورد بررسی قرار گرفته وبرای تثبیت آن نظر علماء ودانشمندان کسب شده و طرح در تاریخ ۲۳/ ۱۰/ ۸۳ به کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی برده شده ودر ۸/۸/۸۸ ۱۳توفیق کسب نشان رضوی در کشور را از ریاست محترم جمهوری به دست آورده و نتیجه مطالعات تحت نام راه ولایت توسط معاونت سینمائی وزارت ارشاد به چاپ رسیده و حداقل ۲۰ نمایشگاه در سراسر کشور برگزار شده و نمایشگاه دائمی آن در کتابخانه گوهرشاد می باشد و نقشه ها در سایت http://www.shamstoos.ir در اختیار عموم قراردارد. این گروه آمادگی هرگونه همکاری در جهت پیشبرد طرح را دارد.
    (در صورت نیاز به تأییدیه ها اعلام تا ارسال شود.)
    علی اصغرسالاری ۰۹۱۵۳۱۷۵۱۲۱

  2. هدف طرح جاده ولایت:
    احیای بخشهائی ازمسیرحرکت کاروان سیاسی _ مذهبی آقــا علـی ابــن موسی الرضا (علیه السلام) ازمدینه به مرو و همسـو نمودن حرکت ســازمانها و نهـادهائی که دست اندرکـــار ایـرانگردی وجهانگردی وامـورزائــران کانـون عشق ودیانتنـد وایجـاد امــاکن رفــاهی درتلاقی جـاده های موجود با مسیرحرکت کــاروان نور و احیـاء و بازسازی اماکن مذهبـی ، کـاروا نسراها ، پلها و آب انبـارها که سنت نیـکوی خیـرات ومبــرات پـایه گذار هریک ازآنهـاست ودرنهایت ایجاد انگیزه اقــامت بیشتر برای حدود بیست وپنج میلیون زائری که همه ساله رنج سفررا بجــان میخرنـد و انگیزه ای جززیارت آن امـــام همام وبهـره گیری معنـوی ازسفر خود ندارند، اهـم مطالبی است که دراین پژوهش میدانی مورد نظرقرارگرفته است.
    راویان میراث کهن
    گروه پژوهشی جاده ولایت
    علی اصغرسالاری

  3. به نام یگانه خالق هستی بخش

    پژوهش میدانی جاده ولایت
    مسیرکاروان سیاسی- مذهبی آقاعلی ابن موسی الرضا(ع)از مدینه به مرو

    مجری

    راویان میراث کهن

    گروه پژوهشی جاده ولایت
    علی اصغرسالاری

    پست الکترونیک: ………. jadevelayat@yahoo.com
    تلفن: ۹۱۵۳۱۷۵۱۲۱-۰۵۱۱۷۲۶۱۵۶۵

    خلاصه طرح:
    حدود ۱۲۳۴ سال از هجرت تاریخی آقا علی ابن موسی الرضا (علیه السلام) از مدینه منوره و جوارحرم مطهرجد بزرگوارشان به مرو، مقرحکومت مأمون عباسی می گذرد، به نقل تاریخ سفر اجباری بود ورجاء ابن ابی ضحاک دستور داشت تا کاروان را ازمسیرغیرمعمول که امکان تماس دوستداران ولایت راکاهش دهد هدایت نماید وبهمین دلیل راه سخت ودشوار کویررا که دراین پژوهش مطرح می باشد برای عبورکاروان برگزید.
    دربعضی ازمنابع آمده است که امام (علیه السلام) برای بجا آوردن فریضه حج، قبل ازعزیمت بسوی مرو به مکه معظمه مشرف گشته اند، پاره ای دیگراز منابع حرکت کاروان را درروز ۲۵ ذی القعده سال ۲۰۰ هجری– قمری مطابق با ۵ تیرماه ۱۹۵ شمسی ازمدینه طیبه به سوی مرو مستقیاً گزارش نموده اند که به حقیقت نزدیکتر است.
    دراین سفرچه کسانی امام (علیه السلام) را همراهی نمودند؟
    آیا از نزدیکان آن بزرگوارکسی باکاروان بوده است یا خیر ؟
    به نقل تاریخ،کاروان امام (علیه السلام) حدود ۶ ماه درراه بوده است، چه کسانی ازاقیانوس علم ومعرفت بهره گرفته اند؟
    پس ازورود امام (علیه السلام) به مرو چه حوادثی رخداده است؟
    در مدت ۵/۲سالی که امام (علیه السلام) درمرو اقامت داشتند بازی سرنوشت چه بود؟
    پس ازشهادت امام (علیه السلام) چه سر نوشتی درانتظاریاران آن بزرگواربود؟
    علوم ومعارف حاصل از این هجرت تاریخی تا چه منطقه از آسیا گسترده شد؟
    یافتن پاسخ پرسشهای بالاودهها سؤال دیگرکه درپرده ابهام است، گروهی اندک، اما دلگرم ازحمایت های صاحب ولایت را برآن داشت تا قدم درراه گذارد وحدود ۱۲ سال با پژوهشی میدانی و با برپائی حداقل ۲۰ نمایشگاه موقت ودائم وکسب نظراساتید حوزه ودانشگاه، طرحی با نام “جاده ولایت ، مسیرتاریخی هجرت امام رضا (علیه السلام ) از مدینه به مرو”رادرتاریخ ۲۳/۱۰/۸۳ به تأیید کمیسیون محترم عمران مجلس شورای اسلامی برساند.
    کمیسیون محترم عمران مجلس شورای اسلامی، برای هماهنگی بین سازمانها و نهادها درپیشبرد اهداف “زیست محیطی، فرهنگی، تبلیغی، اطلاع رسانی، گردشگری، احیای ابنیه وآثار باقیمانده وتوسعه ی امکانات توریستی در این مسیر مهم تاریخی ، فرهنگی و سیاسی،” مدیریت پروژه را به گروه پژوهشی جاده ولایت محول نمودند.
    امید است درآینده ای نه چندان دور بیش از ۲۱۰۰کیلومترازجاده، حد فاصل شلمچه تا سرخس ساخته وامکانات رفاهی برای حد اقل ۲۵ میلیون نفرزائرآقا علی ابن موسی الرضا (علیه السلام) فراهم گردد.

    در این پژوهش به دو مورد با دقت نظرزیاد توجه شده است.
    اول : در منابع متقدم و متأخر وبراساس نظر پژوهشگران، مسیرهای متعددی ترسیم شده که گروه را متعهد ساخت تا پس از مطالعات کتابخانه ای، چندین نوبت رنج سفر ۲۱۰۰ کیلومتری را متحمل شده و با شناسائی قدمگاهها و آثار بجا مانده، محورهای متعدد را با هم مقایسه وپس از کسب نظر محققان، عبور کاروان را از مسیری مشخص و قطعی، طراحی و ارائه نماید.
    دوم: در منابع گوناگون به معجزاتی اشاره شده که یا مربوط به سفرهای دیگر امام(علیه السلام) در طول زندگانی پر برکتشان بوده ویا حاصل خوابی صادق برای اهل دلی می باشد.
    در این اثر سعی شده به نقل کراماتی از امام (علیه السلام) که موجب پیشبرد اهداف جاده ولایت بوده است پرداخته شود و برای هر مورد سندی معتبر ارائه گردد.

    با امید به اینکه مورد عنایت صاحب ولایت و عاشقان ولایت قرارگیرد. انشاء ا…

    هدف طرح:
    احیای بخشهائی ازمسیرحرکت کاروان سیاسی _ مذهبی آقــا علـی ابــن موسی الرضا (علیه السلام) ازمدینه به مرو و همسـو نمودن حرکت ســازمانها و نهـادهائی که دست اندرکـــار ایـرانگردی وجهانگردی وامـورزائــران کانـون عشق ودیانتنـد وایجـاد امــاکن رفــاهی درتلاقی جـاده های موجود با مسیرحرکت کــاروان نور و احیـاء و بازسازی اماکن مذهبـی ، کـاروا نسراها ، پلها و آب انبـارها که سنت نیـکوی خیـرات ومبــرات پـایه گذار هریک ازآنهـاست ودرنهایت ایجاد انگیزه اقــامت بیشتر برای حدود بیست وپنج میلیون زائری که همه ساله رنج سفررا بجــان میخرنـد و انگیزه ای جززیارت آن امـــام همام وبهـره گیری معنـوی ازسفر خود ندارند، اهـم مطالبی است که دراین پژوهش میدانی مورد نظرقرارگرفته است.
    مروری بر ادبیات و پیشینه تحقیق
    درخلافت عباسیان، حوزه فرمانروائی مسلمانان به حداعلای وسعت خود رسیده بود ودامنه قلمــروآنان ازکرانه های مدیترانه درغرب، تا مـاوراءالنهردرشــرق وازسواحل خزردرشمال تا کرانه های خلیج فارس ورود سند درجنوب گسترده بود.
    پس ازدرگذشت هارون عباسی به ســال ۱۹۳ هجـری_قمـری، بیـن دوپسرش، امین ومـأمون جنگی سخت درگرفت ودرنهـایت، روز ۲۵ محرم سـال۱۹۸ هجری_قمـری محمد امین در بغـداد کشته شـد ومــأمون درخراســـان خلافت بربلاد اسلامی را به چنگ گرفت.
    مــأمون همواره خلافت را از سـوی بغــداد ومدینه درخطـرمی دیـد و به همین دلیل در فکر واندیشه ای بود که به آن طریق این دو کـانون را آرام سازد، بغداد پس از قتل محمد امین محل تجمع عباسیان متعصب ومخالفان سیاسـی مأمون گشته بود ودرمدینه نورولایت با حضورآقا علــی ابــن موسـی الـرضا (علیه السلام) تابشـی عمیق داشت وچیزی نبودکه با جنـگ وخونـریزی قابـل کنترل بــاشد، بهمین جهت مأمون بــا توسل به حیله تحت عنوان ولایتعهدی، امــام(علیه السلام)را به خراســان دعوت نمود ودرنظرداشت با این اقدام به دو هدف جامه عمل بپوشاند.

    اول : امام (علیه السلام) را ازکانون نهضتهای احتمالی دورسازد.
    دوم : محبوبیتی در میان دوستداران امام (علیه السلام)کسب نمــاید.

    مأمون، همراهی کاروان امام (علیه السلام)را به رجاء بن ابی ضحاک سپرد ودستورداد آن حضرت را ازمسیرهای کم جمعیت همراهی نماید ودرطول سفر مانع تماس دوستداران خاندان ولایت با آن حضرت گردد.

    گروه پژوهشی جاده ولایت باهمین دیدگاه شلمچه تا سرخس را در برنامه پژوهشی خود قرار داده است.

    مسئله اساسی پژوهش و پرسشهای اصلی
    دراین سفرچه کسانی امام (علیه السلام) را همراهی نمودند؟
    آیا از نزدیکان آن بزرگوارکسی باکاروان بوده است یا خیر ؟
    به نقل تاریخ، کاروان امام (علیه السلام) حدود ۶ ماه درراه بوده است، چه کسانی ازاقیانوس علم ومعرفت بهره گرفته اند؟
    پس ازورود امام (علیه السلام) به مرو چه حوادثی رخ داده است؟
    در مدت ۵/۲ سالی که امام (علیه السلام) درمرو اقامت داشتند بازی سرنوشت چه بود؟
    پس ازشهادت امام (علیه السلام) چه سر نوشتی درانتظاریاران آن بزرگواربود؟
    علوم ومعارف حاصل از این هجرت تاریخی تا چه منطقه از آسیا گسترده شد؟

    مدت اجرای طرح:
    از تاریخ تصویب وتخصیص اعتبارمورد نیاز به مدت یک سال

    محل اجرای طرح:
    الف : از شلمچه تا سرخس به طول حدود۲۱۰۰ کیلومتر
    ب: در صورت رفع موانع بین المللی، در کشورعربستان به طول حدود۸۵۰ کیلومتر، مرز بین کویت وعراق، به طول حدود۲۰۰ کیلومتر، داخل کشورعراق به طول حدود۱۵۰ کیلومتر وداخل کشور ترکمنستان به طول حدود۱۵۰ کیلومتر، (جمعاً به طول ۳۴۵۰ کیلومتراز مدینه منوره تا مرو)

    ضرورت انجام دادن طرح
    کشوری مانند ایران، با فرهنگی چند هزار ساله، مورد توجه گردشگران زیادی می باشد. درپهنه ۲۱۰۰ کیلومتری مسیراز شلمچه تا سرخس که ازمرکز کشور می گذرد، همه ساله میلیونهاگردشگرمذهبی وغیر مذهبی، داخلی وخارجی تردد می نمایند، چون علاوه برمیراث چند هزارساله ای که در این پهنه به فراوانی وجود دارد، درشمال شرق مسیر مضجع مبارک ونورانی آقا علی ابن موسی الرضا(علیه السلام) ودرجنوب غرب آن مزاردل باختگان وادی عشق وایثار قرار دارد که شعارشان درحیات دنیوی این بود که« راه قدس و کربلاازشلمچه می گذرد» وهمه ساله میلیونها نفربرای تجدید عهد با آنان راهی این دیار می شوند.
    «پس احیای جاده ولایت یک ضرورت است. »
    اهداف اصلی و فرعی طرح
    همانطوریکه در نامه کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی به وزرای محترم بیان شده است، به این مسیراز دوبعد بایستی نگریسته شود.
    الف : از بعد فرهنگی
    باشناساندن مسیر توسط گروه پژوهشی جاده ولایت به عشاق ولایت در سالهای اخیرجامعه ورزشی، با برگزاری مسابقات دومیدانی از شلمچه تا مضجع مبارک امام رضا(ع) ویا رالی اتومبیل توسط فرزندان شهداء، در دهه مبارک کرامت شور ونشاط ولادت کریمه اهل البیت(س) وصاحب ولایت، آقا علی ابن موسی الرضا(علیه السلام) وهمچنین بزرگداشت برادر گرامیشان، احمد بن موسی (ع ) وخواهر ارجمندشان بانوحکیمه خاتون(س) رابرای ساکنان درمسیربه ارمغان میبرند و نیزدر دهه آخر ماه صفر، زائران پیاده منزل به منزل یادوخاطره هجرت آن امام همام را گرامی میدارند،
    گرمیسرنشود بوسه زنم پایش را هرکجا پای نهد بوسه زنم جایش را
    ب: انجام کارهای اجرائی
    حفظ محیط زیست ، ایجاد مراکزرفاهی وخدماتی برای توسعه ی گردشگری مذهبی واحیاء وحفظ میراث کهن درطول مسیر موجب جذب گردشگران خواهد شد. (نامه پیوست)

    فرضیه های طرح:
    حاج شیخ عباس قمی، منتهی الآمال، ص ۹۹۳ :« شیخ صدوق از رجاء ابن ابی الضحاک روایت کرده است که مأمون مرا فرستاد که حضرت رضا(علیه السلام) رااز مدینه به مروآورم و امرکردکه آنجناب را از بصره و اهواز و فارس حرکت دهم وازطریق قم نبرم اوراونیزامرکردکه آنجناب را درشب وروز حفظ کنم …. »

    ابن طاوس، فرحه الغری، ج۱، ص ۱۰۵:« عبورکاروان امام (علیه السلام) را پس از بصره ازنزدیکی کوفه به بغداد وازآنجا به قم واقامت در محل فعلی “مدرسه رضویه” نقل می نماید. »

    محمد حسن خان صنیع الدوله، مطلع الشمس، ج۲ ، ص۷۴۰:« برخی از تاریخ نگاران مسیرحرکت را از مدینه ، بصره ، ا هواز ، فارس ، اصفهان ، قم ، ری، سمنان ، دامغان ، نیشابور، طوس ، سرخس به مرو ذکر نموده اند. »
    جلیل عرفان منش، جغرافیای تاریخی هجرت، از انتشارات آستان قدس رضوی:« مسیر کاروان را از طریق معدن نقره، نباج، بصره ، اهواز ، فارس ، یزد و خراسان ذکر نموده است. »

    فواید طرح:
    تا حدود ۱۰۰ سال قبل که اسب وشتر، وسیله انتقال مسافر وبار، از مکانی به مکان دیگر بود، کاروانها تأثیر« اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی وسیاسی» برجوامع بین راه داشتند.
    با جایگزین شدن « هواپیما، قطارواتومبیل » دیگرمسافر نقشی بر جوامع بین راه ندارد وبه مرورزمان روستاها حیات خود را از دست می دهند.
    تحقیق وپژوهش جاده ولایت ونظیر آن که درکارنامه گروه ثبت است با به تحریر وتصویر کشیدن گذشته شهرها وروستاهای درمسیروهدایت گردشگران به اماکنی که اکنون دور از جادهها واقع شده اند حیات را به آنها باز خواهد گردانید.

    مراحل اجرایی تحقیق
    ۱- ازتصویب طرح به مدت دوماه، ملاقات با علمای صاحب نظرواساتید دانشگاههای شهرهای درمسیروجمع بندی نظرییات آنان، « باتوجه به محدودیتهای ملاقات، پشتبانه ای معتبر برای پذیرش از سوی ملاقات شوندگان ضروری می باشد.»
    ۲- به مدت سه ماه، بررسی مسیرهای کوهستانی، قدمگاهها ومنزلگاههائی که در باور مردم است.« مناطق واقع شده دراستانهای خوزستان،کهکیلویه، فارس وبخشهای کوهستانی استانهای دیگرمسیر» و بررسی مستندات، تطبیق یافته های بند ۱و۲ در این بخش از مسیرونهائی ساختن آن.
    ۳- ازتاریخ۱۵ /۶/۹۲ تا پایان دهه کرامت، حضوردر گردهمائی های بنیاد بین المللی فرهنگی هنری امام رضا(ع) ، همایش جاده ولایت وسایرمجامعی که بدین منظوربرپامی شود « درصورت ایجاد امکان سفر، عزیمت به مرو از طریق سرخس وشرکت درجشن گل باران خانه امام (ع) درمروکه توسط ترکمن هادر۱۱ذیقعده انجام میشود»
    ۴- ازتاریخ ۱۵/۷/۹۲ پس ازبررسی نتایج حاصله ازفیوضات دهه مبارک کرامت، انجام مطالعات میدانی بخش کویری که تقریباً نیمی ازمسیراست و تکمیل سایر مطالعات .
    ۵- تهیه گزارش نهائی وآماده سازی پژوهش برای چاپ .
    محدودیتها و موانع احتمالی تحقیق:
    ۱- بخشهائی از مسیر، درون کوهستان قرار دارد وبرای مطالعه آن به امکانات ویژه نیاز است وحتماْ بایستی در فصل تابستان مورد بازدید وشناسائی قرار گیرد.
    ۲- بخشهائی از مسیر از کویر می گذرد وآن نیز تجهیزاتی مخصوص ونیروهای عاشق را طلب می کند وبایستی درفصلی مناسب به آنجا سفر نمود.
    ۳- سفر، محرمانه انجام شده ومستندات چندانی تا چند قرن بعد وجود نداشته، ضمن اینکه در۱۲۳۴ سالی که از هجرت می گذرد، مکانهای متعددی تحت نام« قدمگاه یا منزلگاه» ساخته شده وداستانهای زیادی از کرامات امام(ع) بیان گردیده است که برخی از آنها عقلانی نیست ولی در باور مردم قراردارد و صحت پژوهش راخدشه دار خواهد نمود.

    مقاله‌ها، گزارش¬ها یا سخنرانی¬هایی که در حین پیشرفت طرح یا پس از آن عرضه خواهد شد:
    گروه پژوهشی جاده ولایت، درطول ۱۲ سال برای کسب نظرعلمای حوزه واساتید دانشگاه ومطلعین منطقه ای، به موازات پیمایش میدانی ونقشه برداری از مسیر وتهیه نقشه های اجرائی، مبادرت به اقداماتی به شرح ذیل نموده است.
    ۱- ایجاد نمایشگاهی دائمی درکتابخانه گوهرشاد مشهد ونظر خواهی ازمحققان محترم.
    ۲- برگزاری حداقل بیست نمایشگاه درشهرهای واقع در مسیربرای، کسب نظرمطلعین منطقه ای.
    ۳- طرح موضوع ازطریق دبیرخانه دائمی جشنواره بین المللی فرهنگی هنری امام رضا(ع) وقراردادن کلیه نقشه ها در« سایت شمس توس» به منظور بهره گیری عموم علاقمندان.
    ۴- طرح موضوع از طریق سازمان میراث فرهنگی وگردشگری همه ساله درگردهمائی جاده ولایت.
    ۵- تعیین مسیروقراردادن نقشه ها در اختیار دست اندر کاران ورزش کشور.
    ۶- ایجاد دبیرخانه ای دائمی برای هماهنگی با دفاترمراجع محترم، بخشهای فرهنگی آستان قدس رضوی، نمایندگان محترم وتمامی کسانی که بی صبرانه منتظرنتیجه کارند، تا پژوهشی در اختیارشان قرارگیرد که از گسترش خرافه پرهیزنماید (تأییدیه های پیوست)

    فهرست منابع ومآخذ
    با توجه به مطالعات کتابخانه ای ومیدانی، به تاریخ ۸/۸۸/۸کتاب«راه ولایت» حاصل کارگروه پژوهشی جاده ولایت توسط معاونت سینمائی وزارت فرهنگ و ارشاداسلامی چاپ ومنتشر شده ونشان رضوی نیزدرشب ولادت آقا ومولایمان به پژوهش مورد نظرتعلق گرفته است.
    منابع ومآخذ استفاده شده درپژوهش ازکتاب: راه ولایت، علی اصغرسالاری، چ۱، ص۲۸۹تا۳۳۱

    نحوه انتشار و ترویج خروجی های تحقیق:
    از مجمع نمایندگان خراسان رضوی درخواست شده که: چون اهمیت جاده ولایت کمتر از جاده ابریشم نیست به نام ملت ایران ثبت جهانی داده شود.
    ۱- درخواست فوق جهت اقدام به سازمان میراث فرهنگی وگردشگری ارسال شده است.
    ۲- چاپ دوم کتاب ” حرکت در مسیر جاده ولایت” (آماده برای چاپ ،) با امید به اینکه در دهه مبارک کرامت به انضمام نقشه مسیر در دسترس عشاق ولایت قرارگیرد.
    ۳- به نقل از مطلعین سازمان صدا وسیما، شهید آوینی قبل از شهادت درنظر داشته است که مستندی بسازد، نظرمقام معظم رهبری را درخصوص نام مستند خواستارمیشود، ایشان نام«جاده ولایت» را پیشنهاد می نمایند، امید است امکاناتی فراهم شود تا هدف آن شهید بزرگوارعملی گردد.
    (گروه پژوهشی جاده ولایت، برای آن عزیز، آرامشی ابدی آرزومند است.)

    به امید توفیق خدمتی شایسته مقام والای ولایت
    راویان میراث کهن
    گروه پژوهشی جاده ولایت
    علی اصغر سالاری

  4. به نام یکتا خالق جهان هستی
    خادمان در محضر مخدوم
    امسال نیزقراراست به مانند سالهای پیشین ازدهم تا هفدهم جمادی الثانی را به شکرانه ی قدوم مبارک امام محربانی که خاک این خطه را دریکهزارودویست سی و چهار سال پیش عطرآگین ساخت، درحرم مطهرآن امام همام مراسم شکرانه برپاداریم، پس ای خادم اگر به رضایت مخدومت می اندیشی خود را برای هرچه باشکوهترآن آماده ساز.
    ” اخلاص و تقوا ” دو اصولی است که عبادت وخدمت به پیشگاه باری تعالی برآن استوار است، بطوریکه در سوره طلاق آیه چهارم میفرماید ” هرکس از خداوند پروا کند در کارش آسانی پدید آید” و صداقت و نیکی دو پایه دیگر بنائی را تشکیل می دهند که هر مخدومی از خادم خویش انتظار دارد.
    خادم براساس آئین خدمتی بایستی پذیرای وظائفی درقبال مخدوم خویش باشد که یکی ازآنها انجام ” خدمت بی منت به میهمان” است.
    سالانه بیش از بیست وپنج میلیون انسان دردمند ازدورونزدیک راهی این دیارمی شوند تا دوای درد خویش را ازآقا و مولایمان دریافت دارند، حفظ حرمت و شخصیت یکا یک آنان چیزی است که نباید هیچگاه ازیاد برده شود، سیاه یا سفید ، ژنده پوش یا آراسته ، سالمند یا جوان ، زن یا مرد ، همه وهمه میهمانند و میهمان عزیز صاحب خانه است.
    انجام خدمتی شایسته ” همیاری ومشارکت همگانی “را می طلبد، شبهای قدر سالهای پیش شاهدی براین مدعا است، جمعیت بمانند سیل از تمامی ورودیها به سوی کانون معرفت روان بودند، برخی از آنها مجاور بودند و قسمتهائی ازحریم حرم مطهررا می شناختند، اما زائران دراقیانوس متلاطم ، با انتظار مشاهده ناجی درافکار خویش غوطه ور بودند وتنها خادمان بارگاه ملکوتی میتوانستند آرامش را به آنان بازگردانند و این چیزی است که ” همیاری” نامیده می شود.
    درمجلس بزرگان، خادمان درخدمت به میهمانان ازیکدیگر پیشی می گیرند تا مخدوم را خوش آید، کدام شخصیت بزرگترووالامقام تراز مخدوم ما است، پس چرا در خدمت به میهمانانش ازیکدیگر سبقت نگیریم، با نگاهی به عملکرد بخشها ، اعم ازخادم و فراش ، دربان و کفشدار ، انواریار و ارشاد ، ویلچرران و پاسدار ودهها خدمت دیگرکه مجموعه حریم رضوی را شکل داده ، این مسابقه مشهود است.
    مخدوم از خادم ریا نمی پذیرد وسستی و تنبلی را ارج نمی نهد، چون ریا وخود نمائی زائیده تفکر شیطان است و سستی و تنبلی ثمره آن خواهد بود، برای شرکت در مسابقه خدمت رسانی تنها راه ، پرهیز از ” ریا و سستی “می باشد ، شور و شعف برگرفته از معنویت ، خادم را به سرمنزل مقصود خواهد رسانید.
    حریم حرم مطهر، جامعه ای متفاوت ازجوامع دیگر است چون” بدی ” درآن جائی ندارد و هرچه هست بایستی “خوبی” باشد ، در این محدوده ، فکر و عمل حرام محکوم است ، ناپاکی را صاحب خانه نمی پذیرد ، میهمان دراین خانه عزیز است، چون با دعوت برحریم پای نهاده و دعوت نامه را مستقیماً از صاحب خانه دریافت داشته است.
    عنایت میزبان برهمه یکسان است و اگر ژولیده ای پای برحریم می نهد بدون شک با دعوت آمده است و خادم وظیفه ای جز خدمت شایسته وحفظ حرمت و شخصیت میهمان را ندارد، هرکس دراین خانه و حریمش پای می نهد بایستی از امنیت کامل برخوردارباشد، دراین حریم امنیت مفهومی دیگردارد و وظیفه خادم تأمین آن به مفهوم واقعی می باشد و ” امر به معرف و نهی از منکر”در قالبی نیکو تضمین کننده آن است.
    میهمان دراین حریم بایستی ازرفاهی نسبی برخوردارباشد، نیاز سالمندان متفاوت از نیاز جوانان است، آنان فرسوده ترند و نیازمند آرامش ومشتاق رسیدن به کانون معرفت، پس خادم وظیفه ای سنگین بردوش دارد و بایستی از آداب خدمتگزاری واخلاق و سیره میزبان آگاهی کامل داشته باشد تا بتواند به میهمان خدمتی شایسته و مورد قبول صاحب خانه بنماید.
    از سیره میزبان سخن به میان آمد، قطراتی از اقیانوس معرفت که وظیفه خادم فراگیری آن ووظیفه بخشهای مدیریتی نظارت وکنترل در به کارگیری آن است برصفحه کاغذ چکانیده شده تا شاید گامی هرچند اندک در این راه نهاده شده باشد.
    الف: آراستگی در زندگی اجتماعی یکی از خواسته های مخدوم ما می باشد، امام (علیه السلام) می فرمایند ” ازجمله اخلاق انبیای الهی ، نظافت و پاکیزگی است ” پس خادم توخود را آراسته ساز تا مورد عنایت مخدومت قرارگیری.
    ب: امام (علیه السلام) می فرمایند ” هیچ انسانی به حقیقت ایمان ره نمی یابد مگر در پرتو سه خصلت : شناخت و ژرف نگری در دین و برنامه ریزی صحیح در ادامه زندگی و شکیبائی بر سختیها ”
    ج: امام (علیه السلام) می فرمایند ” محبت به مردم و اظهار دوستی نسبت به ایشان ، نیمی از عقل است ” شایسته است در این حدیث به این نکته توجه شود که در نگاه دین ورهبران الهی ، تنها مؤمنان و مسلمانان نیستند که سزاوار لطف و محبتند ، بلکه در بینش دینی ، همه انسانها و بندگان خدا باید از پرتو محبت اجتماعی برخوردار شوند، علاوه بر این نقش سازنده و مؤثر محبت و مودت اجتماعی و فراگیر ، تا آن جاست که اگر همه تدابیر عقلی انسان را برای تنظیم صحیح روابط اجتماعی به دو بخش تقسیم کنیم ، یک بخش آن محبت ورزی و بخش دیگر همه تدابیر بایسته است ، ” پس ای خادم محبت به میهمانان را درعملکرد خود قرارده که رضایت مخدومت در آن نهفته می باشد و با محبت ورزی رضای خدا را خواهی یافت”.
    د : امام (علیه السلام) می فرمایند ” برترین صدقه و انفاق درراه خداوند متعال ، امداد و یاری ضعیفان است ” از این بیان چنین استنباط می شود که صدقه به عنوان یک حرکت انسانی والهی ، در محدوده ی کمکهای مالی واقتصادی خلاصه نمی شود ، بلکه هر نوع امداد ویاری رساندن اجتماعی می تواند برای رضای خدا باشد و حکم صدقه را پیدا نماید.
    ه : امام (علیه السلام) می فرمایند ” کسی که با مسلمانی تهی دست روبرو شود و سلام و احوالپرسی وی با او برخلاف سلامی باشد که با توانمندان و ثروتمندان دارد ، خداوند را در قیامت خشمگین خواهد یافت ”
    و : امام (علیه السلام) می فرمایند ” وقتی می خواهید حقیقت ایمان افراد را بشناسید ، به زیادی نمازوروزه وحج وکارها وخدمات اجتماعی و مناجات شبانه آنها توجه ننمائید، بلکه به صداقت وراستگوئی و امانت داری آنان بنگرید”
    ز : امام (علیه السلام) می فرمایند ” کسی که مسلمان باشد ، مکروخدعه نمی کند ، ازاجدادم که آنان از جبرئیل واو از خداوند شنیده است که : فرجام مکروخدعه ، آتش است ، از ما نیست کسی که با مسلمانی غش کند ، از ما نیست کسی که بر مسلمانی خیانت روا دارد”
    ح : امام (علیه السلام) می فرمایند ” سزاوار است که مرد خانواده ، برای همسر و فرزندان و کسانی که تحت سرپرستی او هستند ، رفاه و گشایش پدید آورد ، ت
    ا اینکه آرزومند پایداریش باشند نه منتظر مرگش ”
    به امید توفیق خدمتی شایسته ی مقام والای ولایت
    راویان میراث کهن گروه پژوهشی جاده ولایت
    علی اصغر سالاری
    اول جمادی الثانی۱۴۳۵ مطابق ۱۲ فروردین ۱۳۹۲
    تلفن تماس ۰۹۱۵۳۱۷۵۱۲۱

  5. مقدمه
    حدود ۱۲۳۵ سال از هجرت تاریخی آقا علی بن موسی الرضا (علیه السلام) از مدینه منوره و جوارحرم مطهرجد بزرگوارشان به مرو، مقرحکومت مأمون عباسی می گذرد، به نقل تاریخ سفر اجباری بود ورجاء بن ابی ضحاک دستور داشت تا کاروان را ازمسیرغیرمعمول که امکان تماس دوستداران ولایت را کاهش دهد هدایت نماید و بهمین دلیل راه سخت ودشوارکویررا که دراین پژوهش مطرح می باشد برای عبورکاروان برگزید.
    دربعضی ازمنابع آمده است که امام (علیه السلام) برای بجا آوردن فریضه حج ، قبل ازعزیمت بسوی مرو به مکه معظمه مشرف گشته اند، پاره ای دیگراز منابع حرکت کاروان را درروز ۲۵ ذی القعده سال ۲۰۰ هجری – قمری مطابق با ۵ تیرماه ۱۹۵ شمسی ازمدینه طیبه به سوی مرو مستقیاً گزارش نموده اند که به حقیقت نزدیکتر است.
    دراین سفرچه کسانی امام (علیه السلام) را همراهی نمودند؟
    آیا از نزدیکان آن بزرگوارکسی باکاروان بوده است یا خیر ؟
    به نقل تاریخ ،کاروان امام (علیه السلام) حدود ۶ ماه درراه بوده است ، چه کسانی ازاقیانوس علم ومعرفت بهره گرفته اند؟
    پس ازورود امام (علیه السلام) به مرو چه حوادثی رخداده است؟
    در مدت ۵/۲ سالی که امام (علیه السلام) درمرو اقامت داشتند بازی سرنوشت چه بود؟
    پس ازشهادت امام (علیه السلام) چه سر نوشتی درانتظاریاران آن بزرگواربود؟
    یافتن پاسخ پرسشهای بالاودهها سؤال دیگرکه درپرده ابهام بود ، گروهی اندک ، اما دلگرم از حمایت های صاحب ولایت را برآن داشت تا قدم درراه گذارد وحدود ۱۲ سال با پژوهشی میدانی و برپائی حداقل ۲۰ نمایشگاه موقت ودائم وکسب نظراساتید حوزه ودانشگاه ، طرحی با نام “جاده ولایت” ، مسیرتاریخی هجرت امام رضا (علیه السلام ) از مدینه به مرورابه دوستداران ولایت هدیه نماید. پروژه درتاریخ ۲۲/۱۰/۸۳ به تأیید کمیسیون محترم عمران مجلس شورای اسلامی رسیده و برای هماهنگی بین سازمانها و نهادها درپیشبرد اهداف“ زیست محیطی، فرهنگی، تبلیغی، اطلاع رسانی، گردشگری، احیای ابنیه وآثار باقیمانده وتوسعه ی امکانات توریستی در این مسیر مهم تاریخی ، فرهنگی و سیاسی”دستوراتی داده شده.
    از آنجائیکه احیای “قدمگاهای امام (علیه السلام) واحداث اماکن رفاهی درکنارهرکدام” موجب رشد وتوسعه گردشگری مذهبی خواهد شد. در تاریخ ۱۶/۴/۹۲ باحضور وزیر محترم ارشاد اسلامی واستانداران ومدیران کل فرهنگ وارشاد اسلامی ، اوقاف ومیراث فرهنگی استانهای واقع در مسیر شانزده قدمگاه به تصویب رسید که ملاک کار در این گزارش مصور خواهد بود.
    گروه همواره درجستجو می باشد تا به کمک عشاق ولایت مکانهای دیگری را که هنوز ناشناخته باقی مانده است شناسائی و پس از تأیید به دوستدارن ولایت تقدیم دارد.
    گر میسرنشود بوسه زنم پایش را هرکجا پای نهد بوسه زنم جایش را راویان میراث کهن
    گروه پژوهشی جاده ولایت
    علی اصغر سالاری
    ۰۹۱۵۳۱۷۵۱۲۱

    شلمچه، دروازه ورود کاروان عشق وایثار

    سال ۱۳۷۹ شمسی، مقام معظم رهبری، در دیداری که ازمزار شهدای گمنام شلمچه داشتند آن مکان را“دروازه ورودی ولایت آقاعلی بن موسی الرضا (علیه السلام)” نامیدند، رسم است که وقتی مسافری به منزل باز می گردد برای سلامتیش قربانی می کنند، آیا آنانکه خونشان براین خاک ریخته شد قربانیان منتخبی نبودند که خداوند متعال برای ورود آقا و مولایمان به ولایتش برگزیده بود؟
    مقررشد آستان قدس رضوی یاد واره ای برمزارشهدای شلمچه بنا نماید تا شایسته قدومی باشد که در ۱۲۳۵ سال قبل برآن سرزمین نهاده شده بود.
    پروژه چندان بزرگ نیست که برای عظمت ظاهری توصیفش کنم، چون درهر شهر مساجدو عبادتگاههائی عظیم تر با تزئیناتی مفصل ترازآن وجود دارد، آن مکان ازآن جهت شایسته ی تعریف است که خاکش آغشته به عطر قدوم مبارک آقا ومولایمان و خون قربانیان راه ولایت می باشد.
    برای آماده سازی زمین یادواره که در طرح حدود ۴۰ هزارمتر مربع پیش بینی شده بود، جان برکفان ارتش جمهوری اسلامی و سپاهیان ایثارگر موفق شدند بیش از ۳۵۰۰ مین از انواع گوناگون که در طول هشت سال دفاع مقدس توسط ارتش بعثی عراق در زمین کاشته شده بود و سالهای بعد از جنگ دراثر عوارض جوی جا بجا گردیده و نقشه دقیقی از آنها در دست نبود، شناسائی و منهدم سازند.
    «به برکت قدوم صاحب ولایت این عملیات سخت و دشوار هیچگونه حادثه ای در برنداشت و این کرامتی بود از سوی صاحب ولایت»۱

    ۱- جاده ولایت ، علی اصغر سالاری، ص۲۸

    قدمگاه آبادان
    صاحب مراصدالاطلاع گوید: حصن مهدی شهریست از نواحی خوزستان و آبهایخوزستان از اهواز و دورق و جز آن بسوی این شهر جاریست و در آنجا بهم پیوسته، نهریعظیم و عریض و عمیق گردد و سپس بدریا ریزد، یاقوت حموی گوید: حصن مهدی قصبه ای بودهاست بر ساحل رود مسرقان و آنجا آب نهر به دریا میریزد.
    ناصرخسرو قبادیانی سیاح وادیب شیعی مذهب نیز چنین آورده است:«در این جزیره مردمانی برسرعمودهایی چوبین و نیز برخی بر سر بام خانه ها آتش روشن می دارند تا کشتی ها را از نزدیک شدن به آبهای خطرناک باز دارند»حکیم ابوالقاسم فردوسی نیزدرشاهنامه،در بابفریدون و ضحاک صراحتاًبه وجود پاسبانان درکناررودخانه ی اروند اشاره میدارد،دکترمرتضی اسعدی درکتاب دائره المعارف تشیع چنین می نگارد:«….لفظ آبادان صورت تغییر شکل یافته ی «اوپاتان» به معنای مرزبانان دریایی است و لفظ «اوپا» یعنی کسی که درروستاها در کنارنهرهای آب نگهبانی می دارد تا آب هرز نرود،هنوزدرخوزستان و بنادر جنوبی کشور بکارمی رود.
    قدمگاه آبادان در کنار بهمنشیر ومیان شهرهای آبادان، خرمشهر وجزیره مینو قراردارد ، قبل از جنگ تحمیلی ساختمانی متعلق به اوائل قرن ششم داشته که در دوران دفاع مقدس به مانند آثاری دیگرتوسط سربازان عراقی تخریب شده و در سال ۱۳۸۰ به همت اداره اوقاف آبادان عملیات بازسازی آن آغاز گردیده است.«اینجانب توفیق شرکت در مراسم آغازین راداشتم.»۱

    پذیرفتن این مکان بعنوان یکی ازتوقفگاههای کاروان نورخـالی ازابهــام نبود ، زیرا کانالی که کــارون واروند را به هم متصل می سازد برســرراه قـراردارد ودرآن مقطع اززمان عبوری دشواررا دربرداشت ، بـرای رفـع ابهـام پژوهشی برگذشته منطقه نمودیم و به انجـام پـروژه ای عظیم در حکومت دیلمیــان پی بردیم ،کانال مورد نظر که خرمشهر را به دو نیم میسـازد ودرحال حاضر پلهــای متعددی اتصال دو بخش را ممکن مینمایند ، بطول حـدود ۶ کیلومتردرعهدحکومت عضدالدوله دیلمی حفر و به آن زمان که گـذر کـاروان نور برآن افتـاده است وجود نداشته وتوقف کـاروان درمحلی که هم اکنون قدمگاه نامیده میشود ممکن میگردید و بنظر میرسدحصن مهدی درهمان حوالی توسط مهدی عباسی بنا گشته بودکه گذشت زمان موجبات نابودی آنرا فراهم ساخته واکنون ازآن اثری بر جای نیست.۱
    ۱-راه ولایت ، علی اصغر سالاری، چ۱

    قدمگاه اهواز
    در اهواز می بایست کاروان راهی بیابد وازکارون بگذرد، به نقل ازتاریخ درآن زمان پل اربق ارتباط دو سوی کارون را برقرارمی ساخت، چون حدود هفتصد سال ازتخریب آن می گذرد آثاری ازآن برجای نمانده است، ولی ازآنجائیکه «آرامگاه علی بن مهزیــار»، صحابه آن حضرت وحضرتجواد(علیهما السلام) درنزدیکی پل راه آهن اهـوازقراردارد وبه نقل تاریخ قدمگاه آقا علی بن موسی الرضا(علیه السلام) نیزدرهمین محل منقول است، شاید پل اربق هم درآن حوالی بوده است.۱

    سومین قدمگاه ثامن الحجج(ع) در ایران مسجد علی بن موسی الرضا(ع) اهواز است که بر اساس اسناد و مدارک موجود، قدیمی‏ترین نقطه ایجاد شده به نام امام هشتم (ع)در ایران محسوب می شود.
    به گواه تاریخ نویسان، این مسجد که روبه روی سد شادروان قرار داشته را خود آن حضرت هنگام حرکت در راه مدینه به خراسان بنا کرده اند. اعتقاد مردم اهواز آن است که مسجد علی بن موسی الرضا(ع)، قدمگاه امام رضا(ع) است. این امر را ابودلف، جغرافیدان معروف مسلمان که حدود ۱۴۰ سال پس از شهادت امام رضا(ع)، یعنی سال ۳۴۱ قمری به سفر در ایران مبادرت کرده و سفرنامه ای در این باره از خود به یادگار گذارده، مورد تأکید قرار می دهد. بر اساس مدارک موجود، محل دقیق کنونی این مسجد و قدمگاه همان محل مقبره فعلی شاگرد بزرگ ائمه معصوم علی بن مهزیار است. تا سال گذشته در قسمت غربی مقبره علی بن مهزیار پیوسته به آن، سالنی وجود داشت که احتمالاًهمان مسجد امام رضا(ع) بود، زیرا وی وصیت کرده بود پس از مرگ، او را در مسجد علی بن موسی الرضا(ع) و در جوار قدمگاه آن حضرت دفن کنند. گفتنی است متأسفانه اواسط سال گذشته هیأت امنای این بقعه به بهانه بازسازی و گسترش مقبره، همه ساختمان های مرتبط با آن را خراب کردند.۲

    ۱-راه ولایت ، علی اصغر سالاری، چ۱

    ۲-روزنامه جام جم، شماره ۳۷۹۲ به تاریخ ۲۶/۶/۹۲، ص ۱۰، رضا سلیمان نوری

    قدمگاه بهبهان (ارجان)
    کاروان پس ازگذرازکــارون راه رامهــرمز را پیش می گیرد وبا بهره گیری از نعمــات دشت جنوبی زاکـرس وگذرازرامهرمز به سوی ارجــان که درهشت کیلومتری شمـال بهبهان قراردارد، طی طـریق می نماید و با گذرازمارون از طریق پل سـاسـانی که هنوزآثـاری ازآن باقی می باشد، درســاحل شرقی رود اتـراق می نماید و «قدمـگاهی» دیگر برای تسکین درد دردمندان پدید می آید.۱
    «روایت است که به برکت قدوم مبارک امام هشتم شیعیان جهان امام رضا (علیه السلام) نرگستان شهربهبهان پا گرفته است این گل در منطقه ای محدود بصورت طبیعی رشد می نماید و برخلاف سایر گونه های گیاهی این منطقه که دارای پراکندگی می باشد این گل زیبا و دلپذیر بصورت تجمعی در شمال شهر بهبهان فعلی در محدوده ای خاص می روید و نکته جالب در این مورد که این گل در طول زمان از بسیاری طغیان ها و سیل های مخرب رودخانه مارون و خشکسالی های متعدد مصون مانده که بر اعجاز آن افزوده است.»۲
    قدمگاه قطعی بعدی نیز در محدوده خوزستان قرار دارد. این بنا یکی از معدود بناهای بازمانده از شهر ارجان باستانی است که در محله بکان این شهر واقع در هشت کیلومتری شمال بهبهان فعلی قرار گرفته است. بنابر اعتقادات مردم محلی و البته گواهی اهل تاریخ، زمانی که امام رضا(ع) از مدینه به سمت توس حرکت می‏کردند، شب را در مسجد جامع بکان که آن زمان در مرکز ارجان واقع بود بیتوته کردند و به این گونه این مکان قدمگاه آن حضرت شد. بر اساس مدارک موجود، بنای کنونی قدمگاه بکان ریشه در عهد دیلمیان دارد و در طول تاریخ هر زمان که به تخریب کشیده شده، تعمیراتی نه چندان اساسی در آن صورت گرفته است. هر چند خادم مستقر در مجاورت این قدمگاه در نگهداری آن تلاش وافری دارد و طی سال های اخیر توسط برخی خیران محلی از جمله ولی الله شجاع پوریان، نماینده اسبق این شهر در مجلس شورای اسلامی تغییراتی در این مجموعه صورت گرفته اما بنا به مرمت و بازسازی نیاز دارد. به روایت همین خادم پیش از این شعر معروف «گر میسر نشود بوسه زنم پایش را/ هر کجا پای نهد بوسه زنم جایش را» در سر در این بنا نقش بسته بوده است.۳

    ۱- مطالعات میدانی گروه پژوهشی جاده ولایت
    ۲-برگرفته از: ‏ irdir.mihanblog.com/post/category/28/page/4
    ۳-روزنامه جام جم، شماره ۳۷۹۲ به تاریخ ۲۶/۶/۹۲، ص ۱۰، رضا سلیمان نوری

    قدمگاه سده فارس
    بعدازقدمگاه ارجان وتارسیدن به ابرکوه «جاده ولایت»را از مسیرهای مختلف دنبالمی نمائیم، درهیچ یک ازمنابع متقدم ومتأخربه عبورکاروان امام (ع) ازشهرشیرازاشاره ای نشده است، زیرا علاوه بربعدمسافت، رجاء بن ابی ضحاک درعبورازمسیرهای خاص که امام(علیه السلام) را ازشیعیان دور بدارد سعی وتلاش می نمود.
    در تاریخ آمده است، به آن هنگام که اسکندرمقدونی برتنگ تکاب وارد گشت، سرداری دلیر به نام «آریوبرزن» را به انتظارخوددید، گروهی برتنگه با شمشیرآخته ایستاده بودند وگروهی برفرازمعبرسنگهارا می غلطانیدند وسپاه مقدونی را به زیرگرفته وگروهی دیگر با فلاخن وتیروکمان عرصه را براسکندرتنگ نموده بودند.
    چوپانی به دست اسکندراسیربود، درمقابل آزادیش راهی از بیراه بدو نمود واسکندربه پشت سپاه ایران راه یافت وآن شد که نمی بایستی بشود.
    از مسیر تنگ تکاب ومارگون وبی بی خاتون ویاسوج تا رسیدن به شهر کهن سده فارس راه فوق الذکر را ادامه دادیم و در شمال شرقی شهر سده به قدمگاه آقا علی بن موسی الرضا (ع) رسیدیم که منطقه ای بسیار زیبا ودل انگیز است.
    شهر سده در جنوب ایران و شمال استان فارس واقع گردیده است، فاصله این شهر تا مرکز استان ۱۶۵ کیلومتر و با مرکز شهرستان یعنی اقلید ۷۵ کیلومتر می باشد، دردوران هخامنشی ، اصلی ترین راه ارتباطی بین پرسپولیس(تخت جمشید) وخلیج فارس ازاین شهربود وجشن های «معروف سَده» دراین شهر برگزار می شده ،که مرکز آن تلی به نام تل«مهرعلی فارسی» بوده است و قدمتی هفت هزار ساله دارد، این تل درکنارکوه «گرشاسب» و کنار رود خانه ای قرار دارد که امروزه این رودخانه پس از ساخت« سد ملا صدرا» به دریاچه ای مبدل شده و این تل به زیر آب رفته است،قبل از به زیرآب رفتن این تل گروهی باستان شناس این تل را مورد بررسی قرار دادند و پس از هفته ها کار، اشیاء قیمتی و کهن فراوانی همچون سنگ زمرد (این سنگ تنها در نقاط خاصی از جهان کشف شده است)، مهر های سنگی و… را ازدل خاک این تل بیرون آوردند، این شهردرمسیر حرکت حضرت « علی بن موسی الرضا (علیه السلام) » نیز بوده است ،که حضرت علی بن موسی الرضا (علیه السلام) و اصحاب خویش بر سر چشمه ساری که هم اکنون درختانی چند صد ساله و سر به فلک کشیده دارد توقف کرده و مدتی درآنجا سکنی گزیده اند.۱

    ۱-راه ولایت، ص ۲۶

    چشمه رسول الله در اقلید فارس
    اقلید ششمین شهرمرتفع ایران و مرتفع‌ترین شهراستان فارس به شمار می‌رود، درادوارگذشتهبه واسطه، مشرف بودن تسلط خاص دفاعی داشته ودارای پایگاه نظامی بوده است، به گونه‌ایکه فتح آن به منزله تصرف تمام خاک فارس بشمار می‌آمده‌ و بدین ســبب آن را کلــید فارس گفته‌اند.

    پیشینه منطقه با توجه به نشانه‌هایی که دردسترس است، به پایان دوره نوسنگی یعنی یک هزارسال پیش ازمیلاد می‌رسد، آثارتاریخی از جمله «حوضچه دختر گبر، کتیبه تنگ براق، کوشک زر، کتیبه کوه بل، باتلاق گور بهرام و چشمه شیرین، تل باکون (بکان)» وچند نشانه کوچک و بزرگ دیگر گواه برقدمت تاریخی این منطقه می باشد، درگذشته جاده اصلی اصفهان ـ شیرازازاقلید می‌گذشت وبهمین دلیل نقشی مهم‌تر و کلیدی ترازسایر شهرستانها در تحرک فعالیتهای اقتصادی واجتماعی سرزمین پارس داشته‌است، این شهرزمانی گوشه‌ای از شاهنشاهی هخامنشیان به نام «آزارگاتا» و مرکز تربیت اسب جنگی کوروش به شمارمی‌آمده.۱

    ۱-راه ولایت ، ص ۸۲

    قدمگاه ابرکوه یزد
    شهرکهن ابرکوه که عمر سرو باستانیش به حدودپنجهزارسال می رسد درحاشیه کویرو برسرراه یزد به شیرازواقع شده و«مسجد بیرون قدمـــگاه آقا علی بن موسـی الــرضا(ع)» یکی ازآثـارارزشمندی است که درجنوب شرقی شهرقراردارد، بین این مکان ومکانیکه سرو باستانی در آن روئیده است چندان فاصله ای نیست وازنامش چنین استنباط میشود که رجاء بن ابــی ضحاک کـاروان را در بیرون شهرمتوقف ساخت تا تماس عاشـقان ولایت با کــانون معرفت قطع باشد، غــافل ازآنکه روزی فرا خواهــد رســیدکه شهرنشـینان برای بهـره گیری معنوی، خـانه وکاشـانه خود را به اتراقگاه کاروان خواهند برد تا ازجای پای مبارک فیض وبهره گیرند.
    ساکنان ابرکوه به نقل از اسلاف که آن هم سینه به سینه انتقال یافته است با بیان معجزاتـی یاد وخاطره حضورکاروان نوررا گرامی میدارند.
    نقل است که به زمان ورود امـام (علیه السلام) به آن شهراداره امورحمام به عهــدهپیرمردی بودکه کهولت مانع ازانجام صحیح خدمت می شد. اوشرح ناتوانی خویش واشتیاق به خدمت را بعرض مولایمان رسانید، آنحضرت اورا امر به مسدود ساختن آتشخانه حمام نمودند وازآن زمان تا وقتی که پیرمرددرقیدحیات بودحمام همواره گرم می شدوشکایتی هم مطرح نبود.
    کاروانامام (ع)پس ازترک ابرکوه وتا رسیدن به شهر کهن یزد ازدره هــای جنوبی شیـرکـوه طی طریق نموده و« قدمگاههای دهشیر، توران پشت وفراشاه(اسلامیه)، تفت» آثار دیگری است که توسط گروه پژوهشی جاده ولایت شناسائی شده است.

    قدمگاه دهشیر یزد
    محمد مفید مستوفی در جامع مفیدی در خصوص آبادانی وعمارت دهشیراطلاع خوبی به دست میدهد وآن اینست که چون مبارزالدین محمدمظفرقصد تسخیر ولایت فارس ازراه ابرقوکرد وبه موضع “ده شیرکهنه”رسید چند روز توقف کرد وآنجا را چون ویران وکم آب دیدنذرکرد که اگربه فتح نائل شود درآن موضع قناتی حفرکندودیه وسیع سازد.پس دربازگشت قناتی جاری ساخت ودهشیر را بنا کرد”وخانقاه عالی بساخت وآن ده را برآینده ورونده وقف فرمود وچنان مقرر کردکه حاصل آن تمامی صرف اخراجات واطعام فقرا ومساکین بوده باشد وحال تحریر این نسخ که سنه تسع وسبعین والف است آن قریه روبه خرابی نهادومجاوران وساکنان به عسرت وتنگی گرفتارگردیده اندوحاصل محل مزبورکه نقدوجنس قریب بیست وپنج تومان می شود به ناحق وبه غیرمصرف می گردد.۱
    رباط
    این رباط که اکنون پاسگاه ژاندارمری است درقرن سیزدهم هجری به امر شاهزاده محمد ولی میرزا که در ۱۲۳۶به حکومت یزد رسید بنا شد. دارای سردر دوطبقه ای از آجراست وقسمتی از آن ویران گردیده.۲

    ۱-جامع مفیدی
    ۲-گروه پژوهشی جاده ولایت، مطالعات میدانی

    قدمگاه منسوب به امام رضا(ع) در دهشیر
    بنا برذکر آقای معصومی تخته سنگی منقوش ومحکوک نصب بوده است که ربوده اند.

    قدمگاه توران پشت یزد
    روستای تاریخی توران پشت در فاصله ۶۰ کیلومتری جنوب شرق شهرستان تفت در ادامهسلسله جبال شیرکوه واقع است. پشت روستا متصل به کوه و مقابل روستا باز و منتهی بهدشت وسیع می باشد. تاریخ بنای این روستا را به «توران دخت ساسانی» نسبت داده اند. روستایتوران پشت تفت از روستاهای تاریخی، دیدنی و از مناطق اکوتوریسم استان یزد محسوبمی‌شود. «شیخ جنید،پیرمراد، بقعه سید گل سرخ، قدمگاه منسوب به آقاعلی بنموسی‌الرضا(ع)، چهل دختران، بقایای آسیاب آبی و قلعه بزرگ از جمله آثار و اماکنتاریخی این روستا است.»۱
    قبرستان چند هزار ساله، با سنگ نبشته‌های قدیمی، چشمه‌ آب گازدار، قلعه جن، محلسکونت میراب ۱۲۰ساله و غارهای کهن از دیگر آثار تاریخی این روستا به شمارمی‌رود.در عصر هخامنشیان و ساسانیان،برای جلوگیری از هجوم اقوام چادرنشین به یزد،ناگزیر اقدام به ساخت دژها، راهدارخانه‌ها و چاپارخانه‌های متعدد کردند که علاوه برعملکرد نظامی و تجاری از آن‌ها به عنوان رباط و بارانداز کاروان‌ها نیز استفادهمی‌شد. از معروف‌ترین دژهای این دوره یزد می‌توان به «توران پشت، اشکذر، بهاباد،انارک و اردان »اشاره کرد. قلعه توران پشت بر روی صفه‌ای در دامنه‌ کوه، روبه سوی دشت با وسعت زیاد کفهطاقستان را تحت تسلط خود دارد و کیفیتی اساطیری را به ذهن متبادر می‌سازد. اینویژگی باعث شده که بتواند خطر هجوم غارتگران و متجاوزان را که بیشتر از سمت کفه ومنطقه فارس، روستا را تهدید می‌کرده خنثی و بدین وسیله دوری فاصله از مرکز و شهرهایبزرگ را جبران کند. این قلعه از نظر کاربرد سنگ در بنای آن منحصر به فرد است.
    در این قلعه تعدادزیادی حجره وجود دارد و هر خانواده روستا حجره‌ای در اختیار داشته‌ است و مواد غذاییمانند حبوبات، خشکبار، آرد و… را به گونه‌ای طبقه‌بندی شده، در محل‌های مخصوصی کهبه این منظور در حجره‌ها در نظر گرفته شده‌ انبار می‌کردند و از این رو یک قلعهحفاظتی- زیستی بشمار می‌آمده است. ویژگی دیگر این قلعه «در سنگی قلعه» که در اندازه ۱*۷/۱از نوع سنگ‌های رسوبی همان تپه است می‌باشد. این در تا چندی پیش بهزیبایی بر لولای یک تک سنگی خود می‌چرخید و باعث حفاظت قلعه از ورود بیگانگانمی‌شد، متأسفانه این در زیبا و خاص که به جرأت می‌توان ادعا کرد در نوع خود بی‌نظیرمی‌باشد به دلیل عدم شناخت و بی‌توجهی مسئولان و عدم محافظت از آن شکسته شده است.۲

    ۱- مطالعات میدانی گروه پژوهشی جاده ولایت، علی اصغر سالاری
    ۲- برگرفته از:www.tebyan.net/index.aspx?pid=54490

    قدمگاه اسلامیه(فراشا)
    قدمگاه اسلامیه در سال ۵۱۲ هجری – قمری به امر گرشاسب بن علی دیلمی ساخته شده، دارا بودن سنگ تاریخی، کتیبه، تزئینات داخلی، گنبد آجری و محراب از ویژگی‌های این بنای ارزشمند است.
    گنبد این قدمگاه به سوره مبارکه الفتح با خط کوفی گلدار مزین شده است و قرار گرفتن سنگ مرمر در داخل محراب قدمگاه به ابعاد ۱۰۶در۶۰ سبک هنر و معماری آن را بیشتر نمایان می‌سازد. این قدمگاه در تاریخ ۱۳۵۴شمسی به شماره ۱۰۹۴ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.۱

    قدمگاه تفت
    دکتر محمد ابراهیم باستانی پاریزی، تاریخ شناس معاصر و نویسنده سرشناس تاریخ که اکثر نوشته‌هایش در باره تاریخ کویر ایران است، نام شهر تفت را منسوب به گرمای کویری آن می‌داند. تفت منطقه‌ایییلاقی و تابستانی با پیشینه‌ای بلند مدت است که با توجه به موقعیت منطقه و کشفیات تاریخی، احتمال داده می‌شود که منطقه عمومی تفت از زمان قبل از اسلام وجود داشته‌است. این خطه بیش از ۱۲۰۰ اثر تاریخی را داراست. واژه تفت، به معنی گرم شدن یا به معنی سبد و طبقمیوه آمده‌است.۱
    در سال ۵۱۲ هجری – قمری به فرمان گرشاسب بن علی بن فرارمز یکی از امرای دیلمی ساخته شده است. اصل بنا چهار ضلعی است که در ارتفاع سه متری بنا به هشت ضلعی مبدل شده است. سنگ تاریخ محراب از جنس مرمر و به ابعاد ۶۰ × ۱۱۶ سانتی متر با دو حاشیه و یک متن به خط کوفی می باشد. این بنا بر فراز یک بلندی در حاشیه شهر و مسلط به شهر قرار دارد.این قدمگاه در تاریخ ۱۳۵۴ و به شماره ثبتی ۱۰۹۴ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.۲
    در مسیرجاده ولایت، قدمگاههائی با نام مبارک مولا علی (ع) وجود دارد که بیانگر میزان ارادت پیشینیان به خاندان ولایت بوده است. یکی از آنها در سده فارس می باشد که در تحقیقات میدانی وبا نظر علمای بزرگوار در همایش دهه کرامت سال ۱۳۸۷ در اقلید از قدمگاه علی (ع) به قدمگاه علی بن موسی الرضا(ع) تغییر نام یافت. ۳

    fa.wikipedia.org/wiki/تفت
    ۲-ایران‌شناسی، استان یزد، تفت
    ۳-مطالعات میدانی گروه پژوهشی جاده ولایت، علی اصغر سالاری

    قدمگاه یزد( مسجد فرط)
    از جمله نمونه‌های بارز معماری قرنهای گذشته محله ی «فهادانیا یوزداران» است که درگویش محلی جنگل نامیده می‌شود وقدمگاه منسوب به«امام رضا(علیه السلام)» نیزدراین گذرواقع شده‌است.اقلیت‌های دینی نظیر یهودیان بیشتردرمحله یهودی‌ها درسمت جنوب مسجد جامع ساکن هستند وکنیسه‌ای دارند،زرتشتیان نیزدرمحلّه ی عیش آباد، محلّه ی نعیم آباد، کوچه ی بیوک، محلّه ینرسی آباد، محلّه ی اَهَرستان ساکن هستند.۱
    شهر کهـن یــزد به آن زمان یکی از کــانونهای معتبر شیعه بوده است و جستجو در محله دارالشفاء در جوار شاهزاده فاضل و در محله زنگیان به منظور یافتن آثاری از حمام و مسجد فرط و ویرانه های مسجد خضر(ع) در جنب بقعه شیخ احمد فهادان که شهرت دارد امام رضا(علیه السلام) در آن مکان اقامه نماز نموده اند توسط پژوهشگران ادامه دارد، امید است آثاری بیابیم که معجزه شفای قطب الدین زنگی را قوت بخشد.۱

    ۱-راه ولایت، ص ۲۷ و۹۰

    قدمگاه خرانق
    روستای خرانق مرکز بخش خرانق درشهرستان اردکان است،این روستا در ۸۵ کیلومتری شهریزدواقعشده. آنچه بیش از همهروستای خرانق را ارزشمند نموده، آثار تاریخی روستا که شامل: «منارجنبان،قلعه،کاروانسرا،مشهدک،باباخادم،پل آبراه،شترگلو، قریه ی شمس آباد،مسجدبیت المقدس،حمام،آسیاب،مسجد جامع،حسینیه و…» می شود ، دراطرافروستا هم آثاری چون پیرغیچ،غار بجنه و پیر سبز چک چک (زیارتگاه زرتشتیان) وجوددارند که ازجاذبه های مهم منطقه به شمار می آیند.
    «پل آبراه»، قدیمی ترین پل انتقال آب دراستان یزدمی باشدو به سبک ساسانی ورومی بنا گردیده، طول آن ۴۰ متروارتفاعش۷/۵ متراست، «مشهدک،قدمگاه امام رضا(ع)»حین سفرازمدینه تا مرو می باشد و از قداست خاصی برخوردار است ، بابا خادم نیز بنا به نقلی محلدفن خادم امام رضا (علیه السلام) می باشد.قدمت قلعه و برج وباروی آن به زمان ساسانیان برمی گردد ووسعت آن ۱/۱ هکتار می باشد،یکی ازعجایب قلعه، کوچه هایپیچ در پیچ و هولناک آن است که برای غافلگیرکردن دزدان وراهزنان مورد استفاده قرارمی گرفت و یکی ازاین کوچه ها به کوچه ی گرگ معرف بوده است، «منار جنبان» دردرون قلعه وکنار مسجد، قرار دارد وآنچه باعث شگفتی همگان می شود جنبیدنآن است که به وضوح مشاهده می شود.۱

    ۱-راه ولایت، علی اصغر سالاری ، چ۱، ص ۹۳

    واقعه صحــرای طبس کرامتی از امام رضا(ع)
    کاروان امام(علیه السلام)پس از خرانق پای در کویر نهاده وجـاودانه اثر بجـا مانده در آن اقیانوس مواج خاطرات سقوط پرندگان آهنین بـال آمریکائی در دل کویــر است، آنـان آمده بودندتا به خیال خام خود، کشوری انقلاب کرده وسـامان نیـافته را فتـح نمایند،غـافلازآنکه سیلی سخت صاحب ولایت، طوفانی برپاخواهد نمود ویکبــاردیگر واقعــه مکه وفیل وفیل سوار را بر لوح تاریخ خواهد نگاشت.۱

    ۱-راه ولایت، ص ۲۹

    قدمگاه امام رضا(ع) درشهر نیشابور
    کاروان امام رضا(علیه السلام) پس از ورود به نیشابوردرمحله« فزیابوژ» که ازحیث آب و هوا بهترین محله نیشابورو نام دیگرش«بوژگان»بوده است درکوچه« بلاش آباد» ودرسرای« پسنده »فرود آمد و نقل است که چهارشبانه روزدراین منزل توقف نمودند واسلاف معجزاتی را سینه به سینه نقل کرده اند، ازجمله اینکه درگوشه سرا هسته بادامی را برزمین نهادند ودراندک زمان درخت تنومندی شد و به ثمررسید و میوه آن دوای درد دردمندان گشت و آنگاه که خشکید هرکس که درقطع آن کمر بست، بطریقی عقوبت دید ودرجائی دیگر آمده است که : درسرآن کوچه حمام و قناتی بود که کهلان می نامیدند وخراب و غیر قابل استفاده بود، به وقت حضور امام(علیه السلام) ساکنان به مرمت آن اقدام کردند تا حاجت به محلات دیگر نباشد ودر نظرداشتند،آب ازجائی دیگردرآن روان سازند، پس ازاتمام کار بدون دخالت مقنی آب ازقنات بائرکهلان روان شد و امام(علیه السلام) و همراهان درآن استحمام نمودند و بطوریکه ابو عبدالله حاکم بیان داشته است این حمام تا سال ۴۰۵ هجری ـ قمری هنوز وجود داشته و مردم ازآن فیض و بهرهمی گرفتند.۱

    ۱-راه ولایت، ص ۱۰۷

    قدمگاه نیشابور
    این باغ دردامنه جنوبی رشته کوه بینالود ودرمیان کاسه ای که از پیوستن دو تپهبه وجود آمده و رو به دشت نیشابورمی باشد قرار گرفته است، باغ ازسمت جنوب توسط خیابانی شمالی – جنوبی بهجاده نیشابور – مشهد اتصال می یابد،قدمگاه از نیشابورحدود ۲۴ کیلومترواز مشهد حدود ۱۰۰کیلومتر فاصله دارد، این مکان به عنوان جایگاهی مقدس ازسابقه طولانی برخوردار استو منشأ آن به دوران پیش از اسلام بازمی گردد،گرچه عملکرد آغازین این مکان هنوزمشخص نشده است، این باغ را زمانی منسوب به شاهپورکسری سپس به حضرت علی(علیه السلام) و بعد ازآنبه امام رضا(علیه السلام)دانسته اند، وجه تسمیه قدمگاه، با توجه به سنگی سیاه است که جای دو پا برروی آننقش بسته است وزمانی با نام قدمگاه حضرت علی (علیه السلام)و زمانی امام رضا(علیه السلام) معروف گردیده استمیگویند سال ۲۰۰هجری – قمری امام رضا(علیه السلام) که از مدینه عازم مرو بوده اند، دراین محل توقف کردند و چون خواستندبا خاک تیمم کنند، آبی جاری پدید آمد.۱

    ۱- باغ ایرانی، بهروز پاکدامن

    قدمگاه دهسرخ مشهد
    راه نیشابور به طوس درعهد کهن پس از قدمگاه از دامنه جنوبی رشته کوه بینالود واز مجاور روستاهای آباد وپر رونقی که درحال حاضرکمی مسیرازآنها فاصله پیدا کرده است می گذشت ، توقف دیگر کاروان امام(علیه السلام) را در قریه الحمراء یا ده سرخ ذکرنموده اند، نقل است که به وقت نماز همراهان در پی آب بودند، با معجزه ای ازآن امام رئوف مواجه گشتند و چشمه آبی را نظاره گر شدند، در شرق ده سرخ و در بلندای کوه، آرامگاه سید عبدالعزیز بن عبدالله بن موسی بن جعفر (علیه السلام) قرارداردکه شاید همراه کاروان پای بدان دیارنهاده باشد ودرکنار چشمه قطعه زمینی مشهور به تختگاه امام (علیه السلام) واقع است که از نظر اهالی متبرک می باشد و مراسم مذهبی درآن انجام می گیرد.۱
    کاروان امام(علیه السلام) پس ازده سرخ درمسیر طوس، با گذرازپستی و بلندیها به سناباد وارد می شود ودر باغ حمیدبن قحطبه طائی اسکان می گیرد ودراین مسیرشاید ازکوه معجونی که با سنگ آن ظروفی زیبا می سازند گذرکرده باشد.۱

    ۱-مطالعات میدانی گروه پژوهشی جاده ولایت

    قدمگاه امام رضا(ع) در سرخس
    این شهردرگوشه شمال شرقی ایران، در مجاورت ترکمنستان(شوروی سابق)، تقریباً بین دو نصف النهار ۳۰ تا ۶۰ و ۱۵ تا ۶۱ درجه شرقی و دو مدار ۳۶ و ۳۶ تا ۴۰ درجه شمالی قرارگرفته است، منطقه ازجنوب به کشف رود وازشرق به رود تجن که، ازپیوستن هریرود وکشف رودایجاد میگردد وازغرب و جنوب غربی به آخرین امتدادهای ارتفاعات کپه داغمتصل می‌باشد.ازدوره قبل ازاسلام سرخس اطلاع درستی دردست نیست، اما فردوسی در شاهنامه و در داستان«جنگ هفت گردان»ازسرخس چنین یاد کرده‌است.
    به نخجیرگاه رد ا فراسیاب ز یکدست کوه و دگر رود آب
    دگرسوسرخس وبیابان به پیش گله گشته بردشت آهو ومیش
    مَقْبَره لقمان بابا‌ سرخسى‌، عارف‌ مشهور سده ۴هجری – قمری، درحومه سرخسواقع است ، لقمانبابا‌ با بسیاری‌ازمشایخ‌ صوفیه‌ ازجمله،‌ ابوسعید ابوالخیروابوالفضل‌ سرخسى‌ معاصر
    بوده‌ است‌،ابوسعید اورا بسیارارج‌ مى‌نهاد و بزرگ‌ مى‌داشت،رفتارملامتى‌گونه ی وی‌، سبب‌ گشته‌ بود تا نام‌ اورا در میان‌ عقلای‌ مجانین‌ در شمار آورند،
    به نقل از برخی منابع لقمان با با در کاروانسرای بورجا در مسیر جاده طوس به مرو مدفون گشته است. گروه پژوهشی جاده ولایت برای مسیر کاروان امام (ع) از طوس تا مرو چهار محور را در دست مطالعه دارد که مسیر چهچهه به واقعیت نزدیکتر است ، اما مسیر برگشت آقا ومولایمان در سال ۲۰۳ هجری قمری که به همراه مأمون برای انتقال مرکز حکومت ازمرو به بغداد موردنظربوده است عبورازمنطقه سرخس انجام پذیرفته که شاید کاروان در محل فعلی آرامگاه لقمان بابا توقفی داشته است چون بنا به نقل منابع، نقشه شهادت امام (ع) را درحمام سرخس طراحی نموده بودند که امام (ع) از رفتن به حمام خود داری نمودند.
    با توجه به اینکه سرخس ایران ازعهد قاجاریه شکل گرفته وبه سرخس ناصری مشهور است چنین به نظر میرسد که حمام مورد نظر در سرخ ترکمنستان قرارداشته است .

    خانه امام (ع) در مرو
    شهرمرودرجنوب شرقی ترکمنستان ودرانتهای کویرقره قوم واقع است، بنای اولیه شهرمتعلق به قرن پنجم قبل ازمیلاد می باشد، داریوش اول درکتیبه بیستون، این شهررا مروگوش نامیده و جغرافیدانان باستان آن را« مرگیانا» نام نهادند.۱
    دربیست وپنجم ذی القعده سال دویست هجری – قمری آقا علی بن موسی الرضا (علیه السلام) ازمدینه به مرو هجرت نمودند ودردوم ماه رمضان سال دویست ویک هجری – قمری با پذیرش ولایتعهدی زمینه اعتلای فرهنگ ولایی را درخطه خراسان، خصوصاً شهرکهن مرو فراهم ساختند، درایام اقامت امام (علیه السلام) درشهرمروکه دو سال وچند ماه بطول انجامید علاوه برعاشقان ولایت، علمای سایرادیان و مذاهب، ازاقصی نقاط دنیا برای بهره گیری ازاقیانوس بیکران علم و دانش آن امام همام ویا به دعوت مأمون برای مباحثه به سوی مروروان بودند وآن شهردراین مدت برروی علماء و فضلا آغوش گشوده بود وخیروبرکت این حضورتا چند قرن ساکنان آن دریاررا شامل گشت، سلاطین سلجوقی شهرمرورا مرکزامپراطوری بزرگ خود ساختند واین اقدام بدانجهت بودکه شهرمرودرمیان راه خوارزم وماوراالنهروسرخس و نیشابورقرارداشت، سلطان سنجر سلجوقی تا پایان حیات ازآن شهربربلاد تحت حکومت خود فرمان راند و پس از مرگ درآن دیار به خاک سپرده شد.درنیمه قرن ششم هجری –قمری به نقل ازمورخان، ده کتابخانه بزرگ درشهرمروفعال بودکه فقط دریکی ازآنها بیش ازدوازدههزارجلدکتاب دردسترس پویندگان علم ودانش قرارداشت، اما افسوس که درحمله مغول شهرویران گشت و صدها هزار نفرکشته شدند وکتابخانه ها وتمامی گنجینه های درونشان درآتش جهل و نادانی آن قوم بی خرد سوخت وبه خاکسترمبدل گشت. شهرمروپس ازاین واقعه هیچگاه نتوانست رونق وشکوه گذشته را بازیابد، درعهد تیموریان شهرهرات جانشین مروگردید وازآن پس مرودرمسیرتجاوزگران به خطه خراسان قرارگرفت، درعهد حکومت ناصرالدین شاه قاجارو به سال هزارودویست و هفتاد و شش هجری – قمری برای آرام سازی آشوبهای مرو سپاهی بدانسو روان گشت ولی بعلت عدم لیاقت سران سپاه واختلافات درونشان شکست خوردند وروسها مرو وتعدادی از شهرهای خراسان را تصرف و مرزهای خود را تا حدکنونی درداخل خاک ایران پیش آوردند.
    حدیثی از اهل سنت نقل می کند که پیامبراکرم(ص) فرمودند، مرورا ذوالقرنین ساخت وبرای برکت آن دعا کرد، سپس حضرت فرمودند:« بدی به اهل مرو نمی رسد.»

    راه ولایت، ص ۱۴۶ و۲۹۶

  6. سلام علیکم
    سایت قدمگاه بههبان راه اندازی شد.
    اخبار پیاده روی بیش از دو قرن مردم بهبهان تا قدمگاه

 ديدگاه خود را بيان كنيد.

(الزامي)

(الزامي)